Η ακρίβεια στις παραπομπές αποτελεί τη ραχοκοκαλιά κάθε εγκυκλοπαιδικού εγχειρήματος. Για την ελληνική Βικιπαίδεια, η διαδικασία εισαγωγής βιβλιογραφικών στοιχείων μιας πηγής που χρησιμοποιήσαμε ήταν ανέκαθεν μια χρονοβόρα διαδικασία, που απαιτούσε τον χειροκίνητο μετασχηματισμό δεδομένων.
Με χαρά ανακοινώνω τη διάθεση του Biblionet to WikiCite, ενός νέου πρόσθετου (extension) που σχεδιάστηκε για να χρησιμοποιεί την βάση δεδομένων του Biblionet, καθιστώντας την προσθήκη πηγών πιο γρήγορη και ακριβή από ποτέ. Το εργαλείο είναι πλέον διαθέσιμο τόσο για Google Chrome (και όλους τους Chromium-based browsers, όπως Edge, Brave, Opera κλπ.) όσο και για Firefox.
Τι προσφέρει το Biblionet to WikiCite;
Έχοντας χρησιμοποιήσει ένα βιβλίο ως πηγή για ένα λήμμα της Βικιπαίδειας, θέλουμε να προσθέσουμε μια παραπομπή προς αυτό. Ευτυχώς οι επεξεργαστές κειμένου της Βικιπαίδειας διευκολύνουν την διαδικασία μέσα από φόρμες. Αλλά και πάλι, τα στοιχεία είτε θα πρέπει να γραφούν με το χέρι με βάση το βιβλίο, είτε αν ψάχνουμε μια ακόμη περισσότερη ευκολία, να γίνουν copy&paste από ένα ιστότοπο που περιγράφει αυτό το βιβλίο. Βεβαίως, υπάρχει η καταπληκτική δυνατότητα να συμπληρωθεί αυτόματα η φόρμα δίνοντας μόνο το ISBN. Αυτό δουλεύει καταπληκτικά για τους περισσότερους ξενόγλωσσους τίτλους, αλλά δυστυχώς οι ελληνικές βάσεις δεδομένων υστερούν στο να δίνουν σωστά δεδομένα.
Το Biblionet αποτελεί την πληρέστερη βάση δεδομένων για την ελληνική βιβλιογραφική παραγωγή. Έχω όμως γκρινιάξει στο παρελθόν για το ότι δεν δίνει τα δεδομένα μηχανικά αναγνώσιμα. Οπότε, η μεταφορά των στοιχείων στο πρότυπο {{cite book}} της Βικιπαίδειας περιελάμβανε μέχρι σήμερα επαναλαμβανόμενες κινήσεις copy-paste για κάθε πεδίο χωριστά.
Η επέκταση αυτοματοποιεί πλήρως αυτή τη διαδικασία:
- Αυτόματη εξαγωγή δεδομένων: Το πρόσθετο διαβάζει την ιστοσελίδα ενός βιβλίου και συλλέγει αυτόματα όλα τα απαραίτητα στοιχεία: συγγραφείς, επιμελητές, μεταφραστές, τίτλο, εκδότη, έτος έκδοσης, τοποθεσία, σειρά και ISBN.
- Δημιουργία Βικιπαιδικής παραπομπής: Μετατρέπει τα δεδομένα στην κατάλληλη μορφή, παράγοντας αυτόματα τη σωστή παραπομπή σε μορφή κώδικα (συμπεριλαμβάνοντας και τα tags
<ref>...</ref>). - Αντιγραφή στο πρόχειρο (Clipboard): Με το πάτημα ενός κουμπιού, η έτοιμη αναφορά αντιγράφεται αυτόματα, έτοιμη για επικόλληση.
Οδηγός Εγκατάστασης & Χρήσης
Η χρήση του πρόσθετου έχει απλουστευθεί ώστε να ενταχθεί άμεσα στην καθημερινή ροή εργασίας κάθε συντάκτη:
1.Εγκατάσταση του Πρόσθετου: Chrome Web Store / Firefox Add-ons.
Ανάλογα με τον browser που χρησιμοποιείτε, κατεβάστε και εγκαταστήστε το εργαλείο. Για Chrome και Chromium περιηγητές θα το βρείτε στο Chrome Web Store και στο Firefox add-ons.
2.Πλοήγηση στο Biblionet: Εντοπισμός βιβλίου.
Επισκεφθείτε το biblionet.gr και μεταβείτε στη σελίδα του βιβλίου που θέλετε να χρησιμοποιήσετε ως πηγή ή βιβλιογραφική αναφορά στο λήμμα σας.
3.Άνοιγμα της Επέκτασης: Κλικ στο εικονίδιο.
Κάντε κλικ στο εικονίδιο του πρόσθετου «Biblionet to WikiCite» στη γραμμή εργαλείων (toolbar) του browser σας.
4.Δημιουργία Reference: Αυτόματη αντιγραφή.
Στο μενού που θα ανοίξει, πατήστε το κουμπί «Δημιουργία Reference». Ο κώδικας της παραπομπής θα εμφανιστεί στο πλαίσιο κειμένου και θα αντιγραφεί αυτόματα στο πρόχειρο (clipboard) του υπολογιστή σας.
5.Επικόλληση στη Βικιπαίδεια:Visual Editor ή Wikitext.
Μεταβείτε στο λήμμα που επεξεργάζεστε, τοποθετήστε τον κέρσορα στο σημείο της τεκμηρίωσης και κάντε απλή Επικόλληση (Ctrl+V). Το εργαλείο δουλεύει εξαιρετικά τόσο στον κλασικό κώδικα (Wikitext) όσο και στον Visual Editor.
Παράδειγμα Μορφοποίησης στην Πράξη
Όταν βρίσκεστε στη σελίδα ενός βιβλίου, το extension διαβάζει τα διάσπαρτα μεταδεδομένα και παράγει αυτόματα τον παρακάτω ολοκληρωμένο κώδικα:
<ref name="Δορδανάς_2011">{{cite book | last1=Δορδανάς | first1=Στράτος Ν. | title=Η γερμανική στολή στη ναφθαλίνη | publisher=Βιβλιοπωλείον Της Εστίας | location=Αθήνα | series=Ιστορία και Πολιτική | year=2011 | isbn=978-960-05-1511-4 }}</ref>
Μόλις γίνει η επικόλληση στη Βικιπαίδεια, αυτή θα οπτικοποιήσει την παραπομπή στην πρότυπη μορφή της:
Δορδανάς, Στράτος Ν. (2011). Η γερμανική στολή στη ναφθαλίνη. Ιστορία και Πολιτική. Αθήνα: Βιβλιοπωλείον Της Εστίας. ISBN 978-960-05-1511-4.
Φυσικά ο συντάκτης θα πρέπει μετά να συμπληρώσει και την σελίδα στην οποία παραπέμπει.
Δύο σημαντικές λεπτομέρειες για τη δομή της παραπομπής
Κατά τη χρήση, ίσως παρατηρήσετε ότι στον κώδικα που παράγεται λείπουν δύο πεδία που συναντάμε συχνά σε άλλες παραπομπές: το url και το access-date. Αυτό έγινε συνειδητά για τους εξής λόγους:
- Γιατί δεν περιλαμβάνεται το URL; Η παραπομπή αφορά το περιεχόμενο του ίδιου του βιβλίου (το έντυπο σώμα που διαβάσατε) και όχι τον ιστότοπο του Biblionet. Σκοπός της επέκτασης είναι να σας βοηθήσει να φτιάξετε μια σωστή αναφορά προς το βιβλίο. Αν θέλατε να παραπέμψετε στην ίδια την καταχώρηση της ιστοσελίδας, η μορφή θα έπρεπε να είναι
{{cite web}}με αναφορά έργου την ίδια την Biblionet. - Γιατί δεν υπάρχει access-date; Από τη στιγμή που δεν περιλαμβάνεται URL, το
access-date(ημερομηνία ανάκτησης) δεν έχει νόημα. Τα έντυπα βιβλία ξεχωρίζουν από το έτος ή τον αριθμό έκδοσής τους και το περιεχόμενό τους παραμένει στατικό μετά τη δημοσίευση, σε αντίθεση με τις ιστοσελίδες που μπορούν να τροποποιηθούν ανά πάσα στιγμή.
Ανοιχτός Κώδικας & Μελλοντική Ανάπτυξη
Ο κώδικας του πρότζεκτ είναι εξ ολοκλήρου ανοιχτός και διαθέσιμος στο GitHub (geraki/biblionet-to-ref). Η κοινότητα είναι παραπάνω από ευπρόσδεκτη να συνεισφέρει με προτάσεις βελτίωσης, αναφορές σφαλμάτων (issues) ή ιδέες. Μάλιστα, στα μελλοντικά πλάνα είναι η προσθήκη και άλλων αξιόλογων βάσεων δεδομένων, οι οποίες θα παράγουν ακριβώς την ίδια καθαρή παραπομπή προς το βιβλίο.
Κάθε σχόλιο ή ιδέα για την περαιτέρω ανάπτυξή του είναι ευπρόσδεκτη. Καλή συνέχεια στις συνεισφορές σας και στις τεκμηριώσεις των λημμάτων!
