Ντουρχάιμ – συγκρότηση ηθικής στη νεωτερικότητα

ΕΜΙΛ ΝΤΟΥΡΚΧΑΪΜ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΗΘΙΚΗΣ ΣΤΗ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ (Σπ. Γάγγας)

  1. Νεωτερικότητα και Γαλλική Επανάσταση

Θεμελίωση κοινωνιολογίας ως έγκυρου και ιστορικά αναγκαίου γνωστικού πεδίου

Αίτημα εγκυρότητας: λόγω εξηγητικής ανεπάρκειας μοντέλων κοινωνικού δαρβινισμού και ωφελιμισμού.

Αίτημα αναγκαιότητας: ερωτήματα νεωτερικής κοινωνίας + επίλυση κοινωνικών προβλημάτων. Απαραίτητη η κατανόηση της νεωτερικότητας ως σημείο εκκίνησης για ανάπτυξη κοινωνικών σχέσεων βάσει αξιών Διαφωτισμού (ελευθερία, ισότητα, ανθρώπινη αξιοπρέπεια)

Σκοπός φιλοσοφίας: πολιτική αιχμή, κοινωνική εφαρμογή

Καταμερισμός της Κοινωνικής Εργασίας (1893) διδακτορική διατριβή

Στοιχειώδεις Μορφές του Θρησκευτικού βίου (1912): θεμελίωση ηθικής νεωτερικότητας (ένταση μεταξύ συλλογικότητας-ατομικότητας: παγκόσμιοι πόλεμοι)

Γαλλική Επανάσταση & αρχές της: κοινωνικό γεγονός επιστημονικού ενδιαφέροντος (μελέτη ριζικού μετασχηματισμού κοινωνικής δομής) για συμβολή σε μετάβαση στον ηθικο-πολιτικό πυρήνα νεωτερικότητας

Κεντρικό ρόλο: θεωρητική σύλληψη «ιερού» (ιερή ένδυση γεγονότων 1789 + πρακτικές για να εντυπωθεί νέα αξιογένεση στις συνειδήσεις)

Πηγή ιερού: συσσώρευση πλεονάσματος ενέργειας υπό συνθήκες συλλογικού αναβρασμού. Πρόγραμμα «νέας θρησκείας» που θα διαμεσολαβούσε αξίες φιλελευθερισμού με σοσιαλισμό= προτεραιότητα επιστήμης κοινωνιολογίας

  1. Κλασική Κοινωνιολογία και Ντουρχάιμ: Σχέσεις & Επιρροές

(αντλεί από πολιτική και ηθική φιλοσοφία για θεωρία νεωτερικότητας)

Αριστοτέλης: έννοια πόλης= υπόδειγμα πολιτικής θεώρησης κοινωνίας (λειτουργική διαφοροποίησηαλληλεξάρτηση επιμέρους θεσμών) + τελεολογική ανάπτυξη νεωτερικότητας βάσει ελευθερίας, κοινωνικής δικαιοσύνης (εγγενής τάση καταμερισμού κοινωνικής εργασίας) + λογική μετριασμού

Πλάτωνας: ορθολογισμός= ανάγκη συγκρότησης θεωρίας αγαθού

Μοντεσκιέ: διάκριση εξουσιών= κανονιστικό ιδεώδες λειτουργικής διαφοροποίησης νεωτερικής πολιτείας. Μορφή σχέσης πεδίων δράσης= μετριασμός επιμέρους βουλήσεων (προϋπόθεση: διαφοροποίηση, ανταγωνισμός, όχι εξίσωση λειτουργιών)

Ρουσσώ: γενική βούληση (υπέρβαση ατομικού)= κανονιστικό/ηθικό οπλοστάσιο για θεμελίωση ηθικού χαρακτήρα συλλογικής συνείδησης κ έλλογη ανάπτυξή της βάσει ελευθερίας/δικαιοσύνης. Σημασία αλληλεξάρτησης μερών για σύσταση κοινωνικής οργάνωσης. Κοινωνία= ηθική οντότητα διαφορετικών ποιοτήτων ατόμων που τη συνθέτουν. Δεσμοί= προσδιορισμένες σχέσεις. Κοινωνία ως διαφοροποιημένη ολότητα (έλλογος οργανισμός: πολιτικό σώμα, προϊόν λόγου)

Καντ: ιδέα συμφιλίωσης αναγκαιότητας-ελευθερίας= ελευθερία πέρα από αυθαίρετη βούληση/αιτιότητα που δεν αναπαράγει σχέσεις αιτίας-αποτελέσματος. Τελεολογικού τύπου οργανικότητα= κοινωνία οργανικής αλληλεγγύης (κάθε μέρος: σκοπός/μέσο). Μορφοποιητική δύναμη μερών: οργανωμένος χαρακτήρας κοινωνίας + οργανωτική δυνατότητα (γενεσιουργός δύναμη είδους + δύναμη πειθάρχησης/υπέρβασης φύσης ανθρώπου). Κανονιστικό αίτημα Καντ.

Χέγκελ: πρόσληψη νεωτερικής κοινωνίας ως ηθικό σύστημα, κοινωνική ηθικότητα, θεμελίωση κοινωνικών προϋποθέσεων ελευθερίας= σύνδεση με θεσμούς

Σοπενάουερ: (πεσσιμισμός: απεριόριστη επιθυμία βούλησης= δυστυχία) Ελευθερία  νεωτερικότητας= άπειρη επέκταση εγωιστικής βούλησης. Απώλεια ορίων/κανόνων που την καθιστούν εφικτή + διάχυση πραγματισμού σε φιλοσοφία= άπειρη επέκταση εγωισμού (απώλεια δεσμευτικών κριτηρίων σε γνώση + εξίσωση αλήθειας με χρηστικότητα): κρίση μετάβασης από παραδοσιακή σε νεωτερική κοινωνία

  1. Νεωτερικότητα και Κοινωνιολογική Μέθοδος: Επιστήμη, Ηθική Εκπαίδευση και Πολιτική

Σχέση φιλοσοφίας-κοινωνιολογίας σε νεωτερικότητα= πολιτικό πρόβλημα. Εκτεταμένη διαφοροποίηση/εξειδίκευση: φιλοσοφία= ενοποιητικός παράγων γνώσης

+ ηθική φιλοσοφία σε επαφή με κοινωνική πραγματικότητα: αναγκαιότητα θεμελίωσης επιστήμης της ηθικής (κοινωνιολογία)

Κοντ (θετικισμός): κοινωνιολογία ως επιστήμη= κατανόηση νεωτερικής κοινωνίας + διαφώτιση πράξης (επίλυση ζητημάτων ηθικο-πολιτικής της σύστασης)

Θέση Ντυρκέμ: προοδευτική νέου τύπου αλληλεγγύη βάσει ετερότητας και διαφοροποίησης, σύλληψη δημοκρατικότητας ως εξασφάλιση κοινωνικής συνοχής

Σπένσερ: κοινωνία ως οργανισμός (κριτική Ντυρκέμ στον Σπένσερ)

Θεση Ντυρκέμ: συγκρότηση αλληλεγγύης= όχι ως συνέπεια συναίνεσης βάσει ατομικών διαφερόντων (άμεση σύνδεση εγωιστικού διαφέροντος + απουσία κανονιστικών ορίων= ηθικό έλλειμμα λογικής συμβολαίων)= επισφαλής η αλληλεγγύη του Σπένσερ

Κριτική Ντυρκέμ σε ωφελιμισμό-ατομικισμό πολιτικής οικονομίας:

Κοινωνία= αξιολογική/δεσμευτική έννοια σε σχέση με άτομα:

-επίπεδο συνεργατικών/διυποκειμενικών, πρακτικών δράσεων (όχι γενετική εξήγηση)

-εξωτερική, δεσμευτική ισχύ κοινωνίας (επιστημολογική/κανονιστική θεμελίωση κοινωνιολογίας)

Νεωτερικότητα Ντυρκέμ: σύνδεση με μεθοδολογία/επιστημολογία (επιστημονικός ορθολογισμός/όχι θετικισμός): αντικείμενο κοινωνίας= όχι a priori γνώσιμο και ανορθολογικό. Κοινωνιολογία= επιστημονική θεμελίωση ηθικής φιλοσοφίας (σύνδεση με κοινωνική πράξη)

Θεμελιώδη μεθοδολογική έννοια: κοινωνικά γεγονότα.

α. κύριος μεθοδολογικός άξονας θεμελίωσης κοινωνιολογίας ως αυτόνομη επιστήμη

β. αίτημα δεσμευτικότητας μέσα από πυρήνα κοινωνικού (εν μέσω ατομικισμού)

γ. διαμεσολάβηση έννοιας κοινωνικού με πράττειν/σκέψη δρώντων (όχι σε υποστασιοποίηση κοινωνίας)

δ. αντικείμενο κοινωνίας= φύσει ελεύθερο, ανολοκλήρωτο κατά την υπαγωγή του σε επιστημονικά σχήματα

Αποφυγή ερμηνείων κοινωνίας βάσει ατομικιστικών/ψυχολογικών μοντέλων= κοινωνικά γεγονότα ως αντικείμενο κοινωνιολογίας

Κοινωνικά γεγονότα: ιδιότητες κοινωνίας (καταμερισμός εργασίας, δίκαιο, έγκλημα) που δεν εξηγούνται βάσει επιμέρων ιδιοτήτων εξατομικευμένων δρώντων

Ποιότητες κοινωνικών γεγονότων: γενικότηταδεσμευτικότηταεξωτερικότητα (δεν υπόκεινται σε τυχαίες βουλήσεις ατόμων): όχι υποστασιοποίηση κοινωνίας: δεν υπάρχει χωρίς τα άτομα (αλλιώς μεταφυσική οντότητα χωρίς νόημα)

Θετικίζουσα μεθοδολογία: προσέγγιση κοινωνικών γεγονότων ως φυσικά, βάσει κοινωνικών δεικτών (στατιστικές, ιστορικές, εθνογραφικές συγκρίσεις) + πολιτικός κ κανονιστικός στόχος μεθοδολογίας (απόκλιση από θετικισμό): αναζήτηση κανονικών κοινωνικών γεγονότων

Κανονικότητα VS παθολογία κοινωνικού γεγονότος

Ηθικό αίτημα σταθεροποίησης κανονικότητας σε κοινωνικές σχέσεις (πχ παθολογία= όχι έγκλημα, ναι πλεόνασμα εγκληματικών/παραβατικών ενεργειών= ανομία)

Κανονικό= αναγνώριση ως δεσμευτικού από ελεύθερη βούληση δρώντων (+ιδεοτυπικό +ιστοριστικό στοιχείο: εξάρτηση κανονικότητας από τύπο κοινωνίας)

Λογική/κανονιστική σύνδεση τύπωνοργανική αλληλεγγύη νεωτερικότητας εξηγεί μηχανικήαλληλεγγύη παρελθόντος

Σχέσεις κανονιστικότητας= αυτοδέσμευση δρώντος (υποταγή σε κανόνα= όχι ως έκπτωση ελευθερίας, αλλά ως έλλογη συνείδηση, υπέρβαση ατομικού πράττειν= αναπαραγωγή κοινωνικού)

Αναπαραγωγή κοινωνικού: όχι βάσει ελάχιστων όρων διαφύλαξης συνοχής, αλλά βάσει αξιών/προϋποθέσεων νεωτερικής κοινωνίας (συμφιλίωση γενικού-επιμέρους)

Πηγή ηθικής δράσης= υποταγή ιδιαίτερου διαφέροντος στο έλλογο γενικό

Γενικό= μορφή κοινωνίας (δεσμευτική ισχύς βάσει ορισμένων σχέσεων ηθικότητας)

Δεσμευτικότητα= απορρέει από γενική βούληση

Εισαγωγή στοιχείου ετερότητας στο κοινωνικό μέσω:

α. συστημικών διαδικασιών (καταμερισμός εργασίας),

β. κοινωνικών θεσμών (εγγύηση ελευθεριακών ιδεωδών)

-Ένταξη διάστασης απροσδιοριστίας κατά την υλοποίηση ιδεώδους= ταύτιση κοινωνιολογίας με επιστήμη ηθικής

-Ορθοπρακτικός χαρακτήρας επιστήμης: απόταξη μη επιστημονικών αρχών/μεθόδων

Μορφή ηθικότητας νεωτερικής κοινωνίαςοργανική αλληλεγγύη

Μετάβαση: αντινομίες λόγω άναρχης ανάπτυξης οικονομικών δυνάμεων και διαδικασιών. Οικονομική απορρύθμιση: διάχυση απορρύθμισης σε κοινωνία, συσκότιση σχεσιακής μορφής κοινωνίας ως διαφοροποιημένη ολότητα: απαξίωση δημόσιας ηθικής

Προϋπόθεση ουσιώδους ελευθερίας: θεσμοθέτηση πολύπλοκων ρυθμίσεων

Ρόλος κοινωνιολογίας: αποκατάσταση ρύθμισης οικονομικής ζωής μέσω αποσαφήνισηςπροσδιορισμών ηθικότητας (θεσμοί, καθημερινή συναίνεση/ εμπιστοσύνη)

Κανόνες κοινωνιολογικής μεθοδολογίας: σύνθετοι

-προτροπή για μη σταθεροποίηση αντικειμένου κοινωνιολογίας (χαρακτηριστικό αντικειμένου είναι η ελευθερία)

όχι διαχωρισμός αξιολογικής διάστασης από πραγματικότητα

Υπόθεση εργασίας: διαχωρισμός: α) «κρίσων για πραγματικότητα» (αφορούν σχέση με κόσμο από σκοπιά δρώντος), β) αξιολογικών κρίσεων (αφορούν αντικειμενική σύσταση πραγματικού: όχι αναγωγή σε ατομικές βουλήσεις, το ιδεώδες ως ζητούμενο). Ιδεώδες= κίνηση, ισχύς, ενέργεια, έκφραση συλλογικότητας, προέρχεται από πραγματικό και υπερβαίνει πραγματικότητα, συλλογικό γίγνεσθαι, όχι μεταφυσικό.

Πεδίο αξίας= δυναμική συλλογικότητας (ανασυγκρότηση πραγματικού)

Υλική υπόσταση αξιών= αναγνώριση από όλους + αντιπροσώπευση όλων

Κάμψη υπόθεσης εργασίας (όχι χωρισμός κρίσεων) + ιδεώδες ως μέρος πραγματικού

Έννοιες= εκφράζουν πραγματικότητα (κρίσεις για πραγματικότητα) + Ιδεώδη= μετασχηματίζουν πραγματικότητα (αξιολογικές κρίσεις)= ενιαία λειτουργία

Ενίσχυση αξιολογικού χαρακτήρα πραγματικότητας: πρόγραμμα ηθικής εκπαίδευσης. Στόχοι:

-καταπολέμηση σχετικισμού/παθολογίας νεωτερικότητας (ασθένεια απειρότητας)

-ευαισθητοποίηση συνείδησης σε ζητήματα αδικίας

-γνώση πολυπλοκότητας κοινωνικού + διανοητική εγρήγορση (όχι σε βιαστικά ηθικά προγράμματα/ουτοπικά μοντέλα: κίνδυνος μετάβασης στο αντίθετό τους)

-μετριασμός ακόμα και προς επιταγές λόγου

  1. Ο Καταμερισμός της Εργασίας και η Μετάβαση από τη «Μηχανική» στην «Οργανική Αλληλεγγύη»

Καταμερισμός της Κοινωνικής Εργασίας: ιδεώδες πόλεως (Αριστοτέλη) σε συνθήκες μετάβασης/απροσδιοριστίας προς σταθερότητα κοινωνικού τρόπου οργάνωσης νεωτερικότητας. Ανάλυση 2 τύπων κοινωνίας+θεμελίωση ηθικής κοινωνικής θεωρίας

Κατηγορίες Τένις: α. παραδοσιακή κοινωνία βάσει κοινότητας: τύπος οργανικότητας με αυθόρμητες μορφές συλλογικότητας, β. νεωτερικός τύπος οργάνωσης: βάσει μηχανικής συνεκτικότητας + διασφάλιση/ρύθμιση από κράτος

Διαφοροποίηση Ντυρκέμ από Τένις: ηθική συγκρότηση νεωτερικότητας

-διάσωση αυθορμητισμού οργανικότητας νεωτερικότητας: συγκρότηση ατομικισμού νεωτερικής κοινωνίας ως συλλογικό διαφέρον (όχι αδιαμεσολαβοποίητη σταθεροποίηση ελευθερίας)

-μηχανική οργάνωση: παραδοσιακού τύπου κοινωνία (ενότητα μέσω ομοιογένειας μερών βάσει απουσίας ελευθερίας)

Πολυπλοκότητα νεωτερικών κοινωνιών:

α. κοινωνικές/θεσμικές προϋποθέσεις ελευθερίας/αξιοπρέπειας ατόμων,

β. δυσκολία σταθεροποίησης κατά τη μετάβαση από παραδοσιακή σε νεωτερική + μετάβαση από ωφελιμισμό σε ηθικό σοσιαλισμό

γ. μετάβαση από μηχανική προς οργανική κοινωνία: διατήρηση παραδοσιακών ταυτοτήτων, αξιών, πεποιθήσεων (διαλεκτική προσέγγιση)

Προϋπόθεση ανάπτυξης ατομικότητας/ετερότητας: πλέγμα κοινωνικών σχέσεων (διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας, ελευθερία έκφρασης, εκπαίδευσης= κοινωνία δημοκρατίας/δικαιοσύνης). Αξιοπρακτικές προϋποθέσεις= παραχώρηση πεδίου από συλλογική συνείδηση για ανάπτυξη ετερότητας

Κοινωνική πρόοδος= όχι ως προσωπική αξιοπρέπεια, ναι ως αναδιπλασιασμός εαυτού και ενότητας= καταμερισμός κοινωνικής εργασίας ως κοινωνικός σύνδεσμος

Διαδικασία σχηματισμού κοινωνικού τύπου νεωτερικότητας: αφαίρεση και επανεισαγωγή παρελθουσών μορφών ηθικού καταμερισμού (οικογένεια, περιοχή κ.α.)= επίτευξη αναδιπλασιασμού γενικού-επιμέρους και νέος εμπλουτισμός, όχι γραμμική μορφή εξέλιξης, ναι λογική συντονισμού υπό εποπτεία κεντρικού οργάνου που ασκεί δράση μετριασμού.

Καταμερισμός εργασίας= δομικό γνώρισμα νεωτερικής κοινωνίας + συλλογική παράσταση αλληλεξάρτησης μερών (υψηλός βαθμός διαφοροποίησης προϋποθέτει συνείδηση ετερότητας/ατομικότητας ως κοινωνική αξία)

Συνάφεια με Χέγκελ (κοινωνία= συστημική + ηθική)

Έδρα ελευθερίας= έλλογοι κοινωνικοί θεσμοί πχ ανταποδοτικό δίκαιο (VS κατασταλτικό νόμο μηχανικής αλληλεγγύης)= προάγει κεντρική ηθική προσταγή νεωτερικότητας (κοινωνικοί ρόλοι βάσει κανονιστικής πυξίδας δικαιοσύνης, ισονομίας, αξιοπρέπειας)= θεωρία κοινωνικής συνοχής (αίτημα διυποκειμενικών σχέσεων αναγνώρισης). Κοινωνικοί ρόλοι: όχι άκαμπτοι (απροσδιοριστία βούλησης)

Νεωτερικό δίκαιο: διαδικαστικός χαρακτήρας= συντονίζει επιμέρους λειτουργίες αυξημένου καταμερισμού εργασίας χωρίς να επεμβαίνει σε βουλήσεις δρώντων (αντίθετα: θετικό δίκαιο= απώθηση ηθικού περιεχομένου)

-Επανεισαγωγή ηθικής σε επίπεδο ορθής διακυβέρνησης συστήματος δικαίου (αντίληψη κοινωνίας ως ηθικά/θεσμικά διαφοροποιημένο σύστημα)

-Όχι άπειρη επέκταση: ταύτιση νεωτερικότητας και δημοκρατίας (ελεύθερη επικοινωνία/κριτική)= άρα ρυθμιστές κοινωνικού βίου ελέγχουν/ελέγχονται, διαπαιδαγωγούν/διαπαιδαγωγούνται από πολίτες

-Ρόλος κράτους: διαφυλάττει μνήμη συλλογικότητας κ όρων συγκρότησης κοινωνίας ως ελεύθερης

Δύο τύποι κανονικής κοινωνίας που πληρούν ηθικούς σκοπούς: μηχανικήοργανική (όχι αλληλοαποκλειόμενες έννοιες):

Μηχανική αλληλεγγύη: αδιαμεσολάβητη πραγματοποίηση ηθικών σκοπών

Οργανική αλληλεγγύη: μέσα από συγκεκριμένη ενότητα (αίρεση+διατήρηση ετερότητας)

Ηθικό= μορφή αλληλεγγύης (μετριασμός εγωισμού)

Ηθική νεωτερικότητας: δεσμευτική

α) για παρελθόν (ανακατασκευή προηγούμενων τρόπων αλληλεγγύης)

β) για μέλλον (συστημική κίνηση + σταθεροποίηση όρων ελευθερίας στο σήμερα)=

-σεβασμός ανθρώπινης αξιοπρέπειας (ουσιαστική ποιότητα ατομικής ηθικής)

-ηθική μέσω καταμερισμού εργασίας (ουσιαστικός όρος κοινωνικής αλληλεγγύης)

-κατανόηση ατόμου εξάρτησής του από κοινωνία και επιδίωξη αυτής της εξάρτησης (κίνηση διπλής χειραφέτησης ως τάση κοινωνίας: πραγματική δυνατότητα συγκρότησης ενιαίας Ευρώπης/ανθρωπότητας.

  1. Νεωτερικότητα και Κοινωνική Παθολογία: Ανομία και Αυτοκτονία

Ανολοκλήρωτος χαρακτήρας οργανικής αλληλεγγύης (τελεί υπό ιστορικό μετασχηματισμό)= προβλήματα καταμερισμού εργασίας

Σύνδεση παθολογικών μορφών με:

α. ιδιαιτερότητα νεωτερικότητας,

β. κατάλοιπα παραδοσιακών μορφών κοινωνικής οργάνωσης

Πρόβλημα ανομίας: παθολογικές μορφές αγοράς, γραφειοκρατίας, αποσύνδεσης κοινωνικών λειτουργικών

Ανομία: α. ως απουσία κανόνων, β. ως ηθικός προσδιορισμός (σχέσεις υπέρμετρου εγωισμού= δυστυχία)

Α΄ παθολογικός τύπος: ανομικός καταμερισμός εργασίας:

-Ανομικές μορφές: ανισότητα, αδικία, έλλειμμα δημοκρατίας, εργαλειακός λόγος, υπονόμευση όρων κοινωνικής ζωής, εγκληματικά επαγγέλματα (μαφία, οικονομική εξαπάτηση)= άρνηση αλληλεγγύης (όχι καταμερισμός εργασίας, ναι διαφοροποίηση) [Η (κανονική) «λειτουργία» προάγει συνεργασία, γενική ζωή και όχι ανομία.]

-Ανομικός καταμερισμός εργασίας αναπτύσσεται εντός οργανικής αλληλεγγύης, σύνδεση με συγκρουσιακό στοιχείο καπιταλισμού (κεφάλαιο VS εργασία)

-Πεδίο επιστημών: υπέρμετρη εξειδίκευση= διάσπαση ενότητας επιστήμης= κατακερματισμός γνωστικού αντικειμένου= προοπτικισμός + σχετικισμός. (Αντίθετα, χαρακτηριστικό πραγματικότητας= αλληλεξάρτηση.)

Κεντρικό ρόλο σε απορρύθμιση συλλογικών συναισθημάτων= κατάσταση απροσδιοριστίας δικαίου υπό συνθήκες καπιταλισμού:

-πρόβλημα κεντρικού συντονισμού λόγω:

α. γρήγορης ανάπτυξης οικονομικών δυνάμεων/βιομηχανοποίηση,

β. αδυναμία ρύθμισης αγοράς από κυβέρνηση

-έλλειψη νέων συνθηκών ρύθμισης

-μεγάλη ανισότητα σε συνθήκες ανταγωνισμού

Όχι σύνδεση προβλήματος ανομίας με απώλεια/εξασθένιση τύπου συλλογικής συνείδησης (η απώλεια συλλογικής συνείδησης θεωρείται κανονικό φαινόμενο συνθηκών μετάβασης: όχι ακόμα πραγματοποίηση όρων σταθεροποίησης οργανικής αλληλεγγύης)

Προϋπόθεση οργανικής αλληλεγγύης: συγκεκριμένοι τρόποι συσχετισμού μερών ως αλληλεγγύη που μετριάζει συγκρούσεις

Ομαλή κατάσταση: οι κανόνες αφορούν συσχετισμό λειτουργιών, δηλ. τρόπων προσδιορισμένης κοινωνικής δράσης + σύνδεση  με κοινωνικούς όρους= επανάληψη

Σύνδεση με Μαρξ:

α. παγκόσμια αγορά δεν υπόκειται σε ρυθμίσεις,

β. αλλοτρίωση εργατικής δύναμης από καπιταλιστική παραγωγική διαδικασία

Β΄ παθολογικός τύπος: εξαναγκαστικός καταμερισμός εργασίας

Πρόβλημα κανονιστικότητας βάσει φύσης κανόνων.

-Καταμερισμός εργασίας δεν σημαίνει αυτομάτως και αλληλεγγύη.

-Απαραίτητη η  διασφάλιση ρόλου δρώντων και ομάδων: πρόβλημα δικαιοσύνης σε κατανομή κοινωνικών λειτουργιών= άνιση κατανομή κοινωνικής εργασίας

-Σύνδεση προβλήματος ορθού καταμερισμού εργασίας με δίκαιη κατανομή

Απόρροια ανισότητας δεξιοτήτων ατόμων-δραστηριοτήτων= επισφαλής αλληλεγγύη (βίαιη δέσμευση ατόμων με λειτουργίες τους)

Τέλεια αυθορμησία (όχι αναρχία): περίπλοκη οργάνωση όπου κάθε κοινωνική αξία κρίνεται βάσει πραγματικής της αξίας (νόθευση από ανομικό καταμερισμό εργασίας)

Στοιχεία μορφοποίησης αυθορμησίας εντός κοινωνίας:

-ελεύθερο πεδίο για ταλέντα/δεξιότητες, βοήθεια σ΄ εκείνους που μειονεκτούν

-απήχηση έννοιας ισότητας

Προβλήματα νεωτερικής κοινωνίας:

-δικαιοσύνη (ανάγκη υπέρβασης ανομίας)

-απώλεια ενότητας συλλογικής συνείδησης

-απώλεια ισχύος μετριασμού εγωιστικών συμφερόντων (ειδικά εντός αγορών)

-απώλεια υπερβατικού χαρακτήρα κοινωνίας (θεώρηση ως ανθρώπινο ενέργημα), άρα: αδυναμία να εμφυσήσει απαραίτητες αξίες στα άτομα ώστε να συσχετιστούν βάσει αμοιβαίας αναγνώρισης/συνεργασίας

Λύση: εναρμόνιση καταμερισμού εργασίας με ιδεώδες δικαιοσύνης (ίσες κοινωνικές αξίες)

Ζήτημα συσχετισμού ελευθερίας-δέσμευσης:

-ελευθερία ως προϊόν δεσμευτικών κανόνων + κατάκτηση φύσης από κοινωνία= άνθρωπος ως νομοθέτης + αφαίρεση από πράγματα τυχαίας, μη ηθικής φύσης τους

-ιδανικό κοινωνίας= ισόνομες κοινωνικές σχέσεις για εξασφάλιση ελεύθερης ανάπτυξης όλων των κοινωνικά χρήσιμων δυνάμεων

Μελέτη περί αυτοκτονίας:

Νεωτερικές μορφές: εγωιστική + ανομική (πρόβλημα πραγματοποίησης λειτουργικής και ηθικής συνοχής κοινωνίας κ ατομικής ευμάρειας)

Εγωιστική αυτοκτονία: συνέπειες ωφελιμισμού (κοινωνική απομόνωση ατόμων λόγω υποσκελισμού συλλογικού νοήματος από οικονομία + μη συνεκτικές ταυτότητες)

Ανομική αυτοκτονία: υπαρξιακή μοναχικότητα (συσκότιση συλλογικότητας)= απουσία κανονιστικών πλαισίων. Ολίσθηση έννοιας ορίου (όριο ως δεσμευτική αξία/ ιδεώδες/ρυθμιστής) σε συνείδηση ατόμων (ενθάρρυνση από κοινωνικο-οικονομικές πρακτικές και ρηχές φιλοσοφίες πχ πραγματισμός): προσμονή αέναης υπέρβασης ορίων/ικανοποίησης επιθυμίας= απογοήτευση, ματαιότητα, δυστυχία (Σοπενάουερ)

  1. Ατομικισμός και Σοσιαλισμός: Προς μια Νεωτερική «Θρησκεία του Ατόμου»

Κανονιστική διάσταση νεωτερικότητας + κρίση πολυπλοκότητάς της= ένταξη μετάβασης προς Σοσιαλισμό σε εσωτερικό οργανικής αλληλεγγύης

Νεωτερική κοινωνία + τυχαιότητα αγοράς (λύση διά θεσμού σωματείων και δημοκρατίας)

Διαφοροποίηση σοσιαλιστικού ιδεώδους από μαρξιστών: σύνδεση με ανάπτυξη καταμερισμού εργασίας + συμβατό με ατομικισμό

Ρόλος δημοκρατικού κράτους= διαφύλαξη μνήμης κοινωνικής ολότητας

Θρησκεία νεωτερικότητας: αξιοπρέπεια ανθρώπου + θεσμοί οργανικής αλληλεγγύης

Θεμελίωση ηθικού ιδεώδους νεωτερικότητας (ύστερο έργο Ντυρκέμ): Στοιχειώδεις Μορφές του Θρησκευτικού Βίου (1912)

-κοινωνικές μορφές συγκρότησης συλλογικών παραστάσεων/ιδεών απλών κοινωνιών

Στόχος: χαρακτηριστικά πρωτόγονων κοινωνιών περί κοινωνικής εγκυρότητας εννοιών εντός χώρου «ιερού» (VS κοσμικού)= δείκτες λογικής/ηθικής αναγκαιότητας συλλογικότητας για ιδεώδη που υπερβαίνουν/δεσμεύουν συνειδήσεις

Όχι διαχωρισμός κοινωνιολογίας-ιστορικής επιστήμης. Ανασυγκρότηση σε επίπεδο νεωτερικής κοινωνίας βάσει εθνογραφικών και ανθρωπολογικών δεδομένων

Τοτέμ: υλική μορφή πλεονάσματος ενέργειας κοινωνίας, συμπαντικές/ηθικές λειτουργίες, αναπαράσταση Θεού/κοινωνίας (υπεράνω εαυτών κ εξάρτηση απ΄ αυτό)

Εξάρτηση στους «άλλους»: ηθική σύσταση κοινωνίας ως πλέγμα σχέσεων, σταθεροποίηση μέσα από ιστορική πράξη και απροσδιοριστία ιδεώδους

Συνθήκες νεωτερικότητας:

-περιεχόμενο αξιών ως κάτι ευρύτερο της ατομικότητας= αξιοπρέπεια ατομικότητας

-συλλογικός τοτεμισμός αίρεται + διατήρηση σε εξατομικευμένη μορφή

-Άρνηση προόδου ή χλευασμός ανθρώπινου ιδεώδους= βεβήλωση

-Άθικτη αρχή (ιερή): αρχή ελεύθερης εξέτασης + ιδέα αξιοπρέπειας (προσδιορισμός θεσμών νεωτερικότητας)

Ζητούμενο επιστημονικής αναδρομής σε πρωτόγονη κοινωνία= απλή και φαντασιακή αναπαράσταση νεωτερικής «γενικής βούλησης» (+χειραφέτηση από φυσικές δυνάμεις μέσα από κινητοποίηση συλλογικών δυνάμεων)

Σύνδεση κανονιστικά ανεπτυγμένου καταμερισμού εργασίας με Σοσιαλισμό= ένταξη ηθικής με μορφή διαφοροποιημένης κοινωνικής λειτουργίας (όχι σε Κομμουνισμό)

-Κοινωνική λειτουργία: ατομικότητα ηθικού δρώντος, όπου απροσδιοριστία πράξης δεν αφαιρεί ελευθερία άλλων δρώντων

 

Από: https://eposhmeioseis.blogspot.com/2016/05/41_18.html