Είναι λίγο περίεργο να ξεκινώ ένα νέο blog post με την ίδια λέξη με το προηγούμενο, όπως και με θέμα παρεμφερές με το προηγούμενο: ψευδείς ειδήσεις.

Αυτές τις ημέρες, ειδησεογραφικοί και «ειδησεογραφικοί» ιστοτόποι αναπαραγάγουν άρθρα με τίτλους και περιεχόμενο που απέχει πολύ από την αλήθεια:

  • «Η Wikipedia στρέφεται εναντίον των Fake News!»
  • «Η Wikipedia κατά των fake news»
  • «Η Wikipedia αποκτά ειδήσεις και υπόσχεται να σταματήσει την παραπληροφόρηση»
  • «Η Wikipedia φτιάχνει δική της ειδησεογραφική σελίδα ενάντια στα Fake News»
  • «Μια νέα ειδησεογραφική υπηρεσία δημιουργεί η Wikipedia»

Είναι ειρωνικό ότι οι ίδιοι οι δημοσιογράφοι προσφέρουν την απόδειξη ότι τα πράγματα στον ειδησεογραφικό χώρο χρειάζονται διόρθωση, καθώς η ίδια η είδηση είναι παραποιημένη. Το Wikitribune έχει ιδρυθεί από τον Jimmy Wales που ο ίδιος είναι συνιδρυτής και της Wikipedia, αλλά το Wikitribune δεν έχει καμία άλλη σχέση με την Wikipedia και τα αδελφικά της εγχειρήματα.

Η Wikipedia στηρίζεται στη διαδικασία wiki όπου όλο το περιεχόμενο είναι διαθέσιμο για επεξεργασία από οποιονδήποτε, όλη η διαδικασία σύνταξης του περιεχομένου βασίζεται σε εθελοντές, και κάθε επεξεργασία γίνεται άμεσα ορατή και διαθέσιμη για ανάγνωση. Το Wikitribune σύμφωνα με ότι έχει ανακοινωθεί για τον τρόπο λειτουργίας του θα έχει κάποια στοιχεία που αναγνωρίζουμε στη Wikipedia, όπως π.χ. ότι για κάθε πληροφορία θα υπάρχει παραπομπή προς μια αξιόπιστη πηγή, και θα δέχεται συνεισφορές από εθελοντές, αλλά όμως θα περιλαμβάνει και επαγγελματίες δημοσιογράφους οι οποίοι θα είναι και αυτοί οι οποίοι θα εγκρίνουν την τελική δημοσίευση. Αυτό σημαίνει ότι το Wikitribune βρίσκεται αρκετά μακριά από το μοντέλο της Wikipedia (σε αντίθεση με ότι λένε οι ειδήσεις).

Πρέπει να σημειωθεί ότι ειδησεογραφικός ιστότοπος σε στενότατη σχέση με την Wikipedia, και πάνω ακριβώς στο ίδιο μοντέλο με αυτή, υπάρχει ήδη: το Wikinews Βικινέα στην ελληνική έκδοση). Η Wikipedia και τα Wikinews (μαζί με αρκετούς άλλους ιστότοπους) λειτουργούν υπό την σκέπη του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Ίδρυμα Wikimedia. Το Wikitribune δεν ανήκει σε αυτή την οικογένεια ιστοτόπων στην οποία ανήκει η Wikipedia.

Αυτό που προσπαθεί να αντιμετωπίσει το Wikitribune ή τα Wikinews, ή και άλλοι οργανισμοί, είναι η παραμέληση των βασικών αρχών που πρέπει να ακολουθεί η δημοσιογραφία: τον έλεγχο των πραγματικών γεγονότων. Το «κυνήγι των κλικ» έχει παραμελήσει σχεδόν κάθε επιμέλεια και έχει οδηγήσει στην απλή αντιγραφή και την προσπάθεια εφεύρεσης ηχηρών και εντυπωσιακών τίτλων, που βασίζονται σε παρανοήσεις, και οδηγούν σε ακόμη μεγαλύτερες αποτυχίες παρουσίασης ενός γεγονότος στις πραγματικές του διαστάσεις.

 

Λογότυπο των Βικινέων

Από την αρχή του μήνα έχει ξεκινήσει (εκ νέου) η δοκιμαστική λειτουργία για τα ελληνικά Βικινέα (αντίστοιχα των αγγλικών Wikinews). Το εγχείρημα στεγάζεται στον επωαστήρα του Ιδρύματος Wikimedia όπου φιλοξενούνται όλα τα προτεινόμενα εγχειρήματα μέχρι να καταδειχθεί ότι μπορούν να είναι βιώσιμα ώστε να εγκριθεί η ανεξάρτητη λειτουργία τους με δικό τους wiki.

Σκοπός του εγχειρήματος είναι να παρουσιάσει επίκαιρο, συνεκτικό, άξιο δημοσίευσης και ψυχαγωγικό περιεχόμενο χωρίς προκατάληψη. Τα Βικινέα προωθούν την ιδέα της συμμετοχικής δημοσιογραφίας με βάση την πεποίθηση ότι οι πολίτες γνωρίζουν τι είναι ειδήσεις καλύτερα από τον καθένα. Το εγχείρημα Βικινέα είναι μια ελεύθερου περιεχομένου πηγή ειδήσεων του Ιδρύματος Wikimedia, που έχει στόχο να προσφέρει περιεχόμενο, χωρίς χρέωση, ενώ ο καθένας καλείται να συνεισφέρει δημοσιογραφικά κείμενα σχετικά με μεγάλα ή μικρά γεγονότα, προερχόμενα είτε από άμεση εμπειρία, ή ως συμπερίληψη από άλλη πηγή. Τα Βικινέα έχουν ιδρυθεί με την ιδέα να κτίσουν ένα μοναδικό περιβάλλον ειδήσεων που θα εμπλουτίσει το τοπίο των ΜΜΕ.

Η χρήση των Βικινέων επεκτείνεται πέρα από τη δημοσίευση των πρωτογενών δημοσιογραφικών ερευνών, με την παροχή ελεύθερων, ουδέτερων, και ολοκληρωμένων περιλήψεων των ειδήσεων από οπουδήποτε. Και θα είναι ήδη χρήσιμα ακόμα κι αν το φάσμα των θεματικών που καλύπτουν είναι γεμάτο κενά — επειδή σε αυτές τις θεματικές περιοχές, θα έχουμε ήδη επωφεληθεί από το συνεργατικό μοντέλο του βίκι. Τα Βικινέα θα αναπτύσσονται για να γίνουν πιο χρήσιμα κάθε μέρα. Κι ενώ τα Βικινέα επιδιώκουν να καταστούν μια μέρα μια χρήσιμη πηγή από μόνα τους, πρόκειται να προσφέρουν επίσης μια εναλλακτική λύση έναντι των ιδιωτικών πρακτορείων ειδήσεων όπως το Associated Press ή το Reuters, δηλαδή θα καθιστούν δυνατή σε ανεξάρτητες ομάδες ενημέρωσης την πρόσβαση σε μια υψηλής ποιότητας ροή ειδήσεων, χωρίς χρέωση, που θα αποτελέσει συμπλήρωμα των ρεπορτάζ τους. Χάρη στην απήχηση του ελεύθερου περιεχομένου, ο καθένας μπορεί να δημιουργήσει τις δικές του ελεύθερες πηγές ειδήσεων — ακόμα και μη ουδέτερες — βασιζόμενος σ’αυτήν την προεργασία. Υπάρχουν πολλές προκλήσεις. Τα Βικινέα υιοθέτησαν τις βασικές αρχές που έκαναν την Wikipedia και τις άλλες ιστοσελίδες της Wikimedia αυτό που είναι σήμερα: ουδέτερο, ελεύθερο περιεχόμενο με ανοιχτές διαδικασίες στην λήψη των αποφάσεων.

Τα Wikinews είναι το μόνο εγχείρημα αδελφικό της Wikipedia στο οποίο δεν υπάρχει αντίστοιχο ελληνικό. Δοκιμαστική λειτουργία είχε ξεκινήσει και παλιότερα αλλά δεν προχώρησε καθώς ατόνησε η συνεισφορά αυτών που ενδιαφέρονταν. Αυτή τη φορά φαίνεται ότι υπάρχει περισσότερη όρεξη από τους χρήστες της Βικιπαίδειας που επανεκκίνησαν την προσπάθεια, και μάλλον έχουν ξεκινήσει με σωστές ενέργειες ώστε να οργανωθούν και ο χώρος να είναι έτοιμος ώστε να δεχθεί συνεισφορά και από χρήστες που δεν είχαν σχέση με την Βικιπαίδεια. Προσωπικά υποσχέθηκα τεχνική κυρίως βοήθεια (αν την χρειαστούν) και εύχομαι το εγχείρημα να γίνει επιτυχημένο. Όταν λέω επιτυχημένω, εννοώ όχι απλώς να ολοκληρωθεί η δοκιμαστική λειτουργία και να δημιουργηθεί το wiki. Εννοώ να έχει και περαιτέρω επιτυχία στο ελληνικό διαδίκτυο όπου περισσεύουν οι δήθεν ειδησεογραφικοί ιστότοποι και blog που απλώς αναπαράγουν ειδήσεις από αλλού ή δίνουν περισσό βάρος και σχολιάζουν ειδήσεις ανάλογα με την πολιτική ή ιδεολογική τους κατεύθυνση.  Πραγματική και ουδέτερη συμμετοχική δημοσιογραφία ή δημοσιογραφία των πολιτών δεν είχαμε μέχρι τώρα.

 

UPDATE:  Τα ελληνικά ΒΙΚΙΝΕΑ έχουν ξεκινήσει την κανονική τους λειτουργία εδώ στο http://el.wikinews.org. Θα κάνω μια καλύτερη ενημέρωση αργότερα.

logo

Εδώ και κάποιες εβδομάδες έχει ξεκινήσει η λειτουργία της ελληνικής DBpedia.  Η DBpedia είναι ένα project για την εξαγωγή, διασύνδεση και επαναχρησιμοποίηση δομημένης πληροφορίας διαμέσου του Web από την Wikipedia. Τα δεδομένα που αντλούνται μπορούν να είναι αντικείμενο επεξεργασίας από λογισμικό και να διασυνδεθούν με οποιοδήποτε τρόπο, προσφέροντας δυνατότητες για απίστευτες εφαρμογές. Η δημιουργία αντίστοιχης βάσης με δεδομένα από την ελληνική βικιπαίδεια (και βεβαίως διασυνδεδεμένα με τα αντίστοιχα από την αγγλική) πρώτα από όλα μπορούν να μας οδηγήσουν σε:

  1. καλύτερη διαχείριση και οργάνωση της πληροφορίας εντός της βικιπαίδειας,
  2. ενημέρωση και διορθώσεις για αναντιστοιχίες πληροφοριών σε σχέση με την αγγλική ή ακόμη και άλλες πηγές πληροφοριών,
  3. χρήση τους από εφαρμογές τρίτων web based ή όχι εφαρμογών, διαμοιράζοντας τις πληροφορίες της βικιπαίδειας σε μεγάλο αριθμό ανθρώπων ακόμη και αν δεν την επισκεφτούν άμεσα, γεμίζοντας στην ουσία το διαδίκτυο με συνδέσμους προς άρθρα της βικιπαίδειας.

Το ελληνικό project διοργανώνεται από το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Μαθηματικών του ΑΠΘ που χρηματοδοτείται και εδράζεται στο Δήμο Βέροιας Η δημιουργία της πρώτης έκδοσης της ελληνικής DBpedia έγινε από τους μεταπτυχιακούς φοιτητές του ΠΜΣ στην Επιστήμη του Διαδικτύου στα πλαίσια της εργασίας τους για το μάθημα “Επεξεργασία Πληροφορίας στο Διαδίκτυο” με επιβλέποντα τον δρ. Χαράλαμπο Μπράτσα. Σημειώνω ότι ακόμη και η δημιουργία του τοπικού project είναι αρκετά πρωτοποριακή, καθώς πρόκειται για μόλις την τρίτη διεθνή έναρξη πλην της αγγλικής,  αλλά είναι ήδη σε περισσότερο δυναμική πορεία.

Σύντομα οι μεταπτυχιακοί φοιτητές θα ενημερωθούν σχετικά με την λειτουργία των προτύπων και ιδιαίτερα των κουτιών πληροφοριών (infoboxes) που είναι και στο άμεσο ενδιαφέρον της DBpedia. Αργότερα θα υπάρχει έντονη και αμφίδρομη διοχέτευση ιδεών και παρατηρήσεων με σκοπό την παράλληλη βελτίωση.

Η ουσία και η χρησιμότητα του παραπάνω project, είναι όπως τέθηκε σε ένα παράδειγμα από χρήστη της ΒΠ, ότι η dbpedia θα τραβά συγκεκριμένες πληροφορίες από άρθρα της wikipedia και θα τις αποθηκεύει σε δομημένη μορφή (σε μορφή δενδρική σε κάποιο object ή οντολογία), ώστε να μπορεί να γραφεί κώδικας που να χρησιμοποιεί αυτές τις πληροφορίες.. πχ. θα μπορούσε να γραφεί κώδικας για κινητά τηλέφωνα που χρησιμοποιώντας το gps στίγμα του κινητού να καταλαβαίνει σε ποια πόλη είσαι και να εμφανίζει συνοπτικές πληροφορίες για την πόλη. Θα ήταν δύσκολο να αντλήσει συγκεκριμένες πληροφορίες (π.χ. αριθμός κατοίκων, υψόμετρο, ενδεικτική φωτογραφία πόλης, σημαία πόλης κλπ) από την wikipedia (κάνοντας parse το κείμενο της wikipedia) αλλά θα είναι εύκολο να παίρνει τα δεδομένα δομημένα κατευθείαν από το dbpedia.

Αυτό το πράγμα δεν θα μπορούσε να γίνει μόνο μέσα από την Βικιπαίδεια, κυρίως επειδή τα meta-data θα πρέπει να  είναι σε ένα machine-readable format. Για παράδειγμα οι πληροφορίες για κάθε χώρα υπάρχουν στο αντίστοιχο infobox, αλλά για να γίνει χρήση από κάποιο πρόγραμμα, θα πρέπει να μπορέσει να τα διαβάσει πρώτα. Αυτό είναι που κάνει η dbpedia, εξάγει τα δεδομένα από τα αντίστοιχα infoboxes και τα διανέμει με μορφή που μπορούν να διαβάσουν τα προγράμματα. Μόνο σε πολύ μικρό βαθμό τα άρθρα της ΒΠ μπορούν να έχουν ενσωματωμένα μεταδεδομένα (π.χ. microformats). Άλλες μορφές (RDF/XML, JSON κλπ.) αλλά και ευρετήρια, αναζήτηση και συνδυασμός των δεδομένων, δεν είναι δυνατό να υπάρχουν χωρίς σχετική επέκταση του λογισμικού (π.χ. Semantic MediaWiki) κάτι που είναι αρκετά δύσκολο, ακριβό και πολύπλοκο να γίνει. Αλλά η DBpedia δεν κάθεται απλά στην εξαγωγή των δεδομένων από την ΒΠ: μέσω αυτής μπορεί να γίνει συνδυασμός  δεδομένων και από άλλες πηγές από όπου εξάγονται παρόμοιες πληροφορίες.

Ακολουθώντας την αλυσίδα blog posts που σχολιάζουν την απομπομπή του Βαλλιανάτου από τον Γιώργο Παπανδρέου έφτασα σε post του Π. Δημητρά στο press-gr (φτου κακά):
«Αυτολογοκρισία Παπανδρέου…». Πέρα από την πολιτική πτυχή του θέματος (που δεν θα σχολιάσω) μου κίνησε πολύ ενδιαφέρον το παρακάτω:

Αμέσως, ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ αφαίρεσε τη σχετική καταχώρηση από τα περιεχόμενα της ιστοσελίδας του «Βιβλιο-περιδιαβάσεις» (http://www.papandreou.gr/papandreou/content/folder2.aspx?d=6&rd=7739474&f=1638&rf=1504593415&m=-1&rm=-1&l=2), όπου υπήρχε με ημερομηνία 11 Ιουλίου 2008. Ξέχασε όμως να αφαιρέσει την ειδική σελίδα με αναφορά στο βιβλίο που βρίσκεται μόνο μετά από αναζήτηση.

Χμμ… Άραγες ισχύει; Είναι δυνατό να έπεσε σε τέτοιο ανιχνεύσιμο σφάλμα;
Κι όμως, ναι.

Εμφανέστατη η αφαίρεση του παρακάτω:

η οποία οδηγούσε σε σελίδα που υπάρχει ακόμη και δεν έχει διαγραφεί:
http://www.papandreou.gr/papandreou/content/Document.aspx?d=6&rd=7739474&f=1638&rf=1504593415&m=11140&rm=24011810&l=2

Εύλογα ερωτήματα είναι:

  • Ο Παπανδρέου διαχειρίζεται μόνος την προσωπική του ιστοσελίδα ή την διαχειρίζονται άλλοι;
  • Όποιος και αν την διαχειρίζεται, θέλει πολύ σκέψη το ότι ουδέν κρυπτόν υπό του ίντερνετ και το ότι είναι εύκολο να βρεθούν πολλά πράγματα ακόμη και αν διαγραφούν;
  • Όποιος το έκανε (ή έδωσε εντολή να το κάνουν) δεν σκέφτηκε ότι μια προσπάθεια απόκρυψης μπορεί να καταντήσει μεγαλύτερο θέμα από την αποδοχή ενός γεγονότος;

Διδάγματα:

  • Ότι γράφετε στο internet δεν μπορεί να διαγραφεί εύκολα ή άμεσα
  • Πριν δημοσιεύσετε κάτι, σκεφτείτε την πιθανότητα να θελήσετε να το αναιρέσετε αργότερα. Αν υπάρχει αυτή η πιθανότητα, τότε ξεχάστε το.
  • Αν παρόλα αυτά την έχετε κάνει, καλύτερα να το αφήσετε να ξεφουσκώσει παρά να προσπαθήσετε να το καλύψετε.