Εδώ και τρία χρόνια, περισσότεροι από 200 φοιτητές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ήρθαν σε επαφή με την Wikipedia, είτε για να την αναλύσουν είτε για να την εμπλουτίσουν. Τόσο οι ίδιοι, όσο και η Wikipedia, κερδίζουμε από αυτή τη σχέση.

Η πρώτη επαφή της εκπαιδευτικής διαδικασίας με την Wikipedia, έγινε μέσα από το μεταπτυχιακό πρόγραμμα στην Επιστήμη του Web, όπου μέσα από αυτό αναπτύχθηκε η ελληνική έκδοση της DBpedia και σταδιακά εμπλουτίστηκε και βελτιώθηκε. Μετά από παρουσιάσεις στους μεταπτυχιακούς φοιτητές σχετικά με την λειτουργία των προτύπων του MediaWiki, αυτοί μπόρεσαν να δημιουργήσουν νέα infoboxes, να διορθώσουν παλιότερα και να δημιουργήσουν την οντολογία για εισαγωγή των πληροφοριών από την Wikipedia στην DBpedia. Το ίδιο έκαναν για άλλες δύο χρονιές, ενώ παράλληλα δημιούργησαν και σημαντικά λήμματα σχετικά με τα μαθηματικά.

Στην πανεπιστημιούπολη του ΑΠΘ, λίγα μέτρα μακρύτερα από την Μαθηματική Σχολή, βρίσκεται η Ιατρική Σχολή.  Στο προπτυχιακό μάθημα της Ιατρικής Εκπαίδευσης, για δύο χρονιές ζητήθηκε ως εργασία η μετάφραση ιατρικών λημμάτων. Στοχεύοντας στην ποιότητα αντί την ποσότητα μεταφρασμένων λημμάτων, οι φοιτητές σχημάτισαν ομάδες δυο-τριών ατόμων για να δουλέψουν στο ίδιο λήμμα. Αυτό έδωσε το πλεονέκτημα της πολυπεξεργασίας, που βοήθησε στην διόρθωση σφαλμάτων και επίλυση προβλημάτων από τους ίδιους τους φοιτητές. Από μια λίστα προτεινόμενων θεμάτων, αρκετοί είχαν επιλέξει να μεταφράσουν featured articles από την αγγλική Wikipedia, και σε αρκετές περιπτώσεις η μετάφραση δεν υπολείπεται σε τίποτε το πρωτότυπο λήμμα. Φαίνεται ότι μέχρι σήμερα δεν έχουν αναγνωριστεί ως αξιόλογα και στην ελληνική Βικιπαίδεια, απλά επειδή κανείς δεν σκέφτηκε να τα προτείνει!

φοιτητές μπροστά από υπολογιστές και όρθιος βικιπαιδιστής που κοιτούν μια οθόνη
Εργαστήριο εκμάθησης επεξεργασίας στη Μαθηματική Σχολή του ΑΠΘ.
Ακολουθώντας την προηγούμενη εμπειρία, το ίδιο μοντέλο εργασίας μεταφέρθηκε αυτή τη χρονιά και στο προπτυχιακό τμήμα της Μαθηματικής Σχολής. Αυτή την φορά όμως εμπλουτίστηκε όχι μόνο με την δυνατότητα επεξεργασίας κάθε λήμματος από πολλούς φοιτητές αλλά και εκτός από την επιτόπου εκπαίδευση πάνω στη Wikipedia, τους ενισχύσαμε με την ύπαρξη Online Ambassadors που έχουν ως σκοπό να καθοδηγήσουν και να συμβουλέψουν τους φοιτητές και να τους βοηθήσουν σε όποιο πρόβλημα τους προκύψει. Για τα προτεινόμενα θέματα μετάφρασης, μια προτιμούμενη προτεραιότητα δόθηκε για λήμματα σε κλάσεις ανώτερης ποιότητας και ύψιστης ως μέσης σπουδαιότητας. Από ότι φαίνεται θα είναι επίσης μια πετυχημένη εργασία που θα ενισχύσει την ελληνική Wikipedia με μια σειρά καλών λημμάτων.

Η μετάφραση λημμάτων της Wikipedia είναι κάτι που ενισχύει τους φοιτητές με την τριβή τους στην ορολογία της επιστήμης τους, όπως π.χ. στην ιδιαίτερα δύσκολη ιατρική ορολογία. Ιδιαίτερα εκεί, η γενική ομολογία είναι ότι δεν θα μπορούσε κανείς εύκολα να μεταφράσει κείμενα με ιατρικούς όρους, χωρίς να έχει άμεση σχέση με το αντικείμενο: κατ’ελάχιστο να είναι φοιτητής ιατρικής. Άρα αυτή η περίπτωση είχε κέρδος και για τις δυο πλευρές: οι φοιτητές μάθαιναν καλύτερα την ιατρική ορολογία σε δύο γλώσσες και η Wikipedia κέρδισε αρκετά πολύ καλά λήμματα που αλλιώς θα δημιουργούνταν δύσκολα. Επίσης, τόσο στην ιατρική όσο και στα μαθηματικά, οι φοιτητές είχαν την ευκαιρία να ασχοληθούν με εκλαϊκευτικά κείμενα που θα είχαν ως αποδέκτη το ευρύ κοινό και όχι κάποιον ακαδημαϊκό όπως ο καθηγητής τους, και άρα να χρησιμοποιήσουν ένα διαφορετικό τρόπο γραφής.

Τα παραπάνω προγράμματα έγιναν δυνατά μέσα από την συνεργασία με OKFN-Greece και τους διδάσκοντες του ΑΠΘ που δείχνουν ενδιαφέρον για το αντικείμενο. Βεβαίως, έχουν υπάρξει και άλλες προσπάθειες σε άλλες σχολές και πανεπιστήμια της Ελλάδας, αλλά με μικρότερο αντίκτυπο, τουλάχιστον για την ελληνική Βικιπαίδεια. Αποτελούν σημαντικούς σταθμούς για την μελλοντική επέκταση και λειτουργία παρόμοιων προγραμμάτων και σε άλλες σχολές και πανεπιστήμια της Ελλάδας. Άλλωστε, σε κάθε βήμα προχωράμε σε κάτι ακόμη καλύτερο, ακολουθώντας τις κατευθυντήριες γραμμές του Wikipedia Education Program. Ήδη, ένας από τους παραπάνω καθηγητές έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για την ένταξη ενός εκτεταμένου προγράμματος περισσότερων εβδομάδων για το επόμενο έτος. Μπορεί να δούμε κάτι καλό!

Το άρθρο αρχικά δημοσίευσα στο blog του Wikimedia Foundation.

Την προηγούμενη εβδομάδα συμμετείχα στο spring school του Medical Education Informatics International Conference 2012 με δύο παρουσιάσεις.

Η πρώτη, στις 5 Απριλίου, είχε θέμα How to create and edit Wikipedia articles with medical content. Σχολιασμός αυτής της παρουσίασης υπάρχει εδώ: Comments on Wiki derivatives session (το όνομά μου είναι γραμμένο λάθος).

Η δεύτερη, στις 6 Απριλίου, ήταν στο παράλληλο Open Knowledge Foundation (OKFN) Greece Meet-up που ήταν αφιερωμένο στην ίδρυση του τοπικού chapter OFKN Greece. Παρουσίασα την πορεία μας για την ίδρυση του Wikimedia Greece και τα project που τρέχουμε σε συνεργασία με άλλους φορείς, όπως τα Γενικά Αρχεία του Κράτους. Το Open Knowledge Foundation (OKFN) είναι μη κερδοσκοπικό Ίδρυμα, αντίστοιχο με το Wikimedia, που ιδρύθηκε το 2004 με σκοπό να προωθήσει την ανοικτή πρόσβαση στη γνώση σε όλες της τις μορφές. Το OKFN-GR θα είναι το τοπικό παράρτημα αντίστοιχο με το δικό μας Wikimedia Greece και από ότι φαίνεται θα συνεργαστούμε άψογα σε αρκετά θέματα.

 

 Η Wikipedia είναι μια γενική εγκυκλοπαίδεια και φυσικά ως τέτοια περιλαμβάνει και μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερα άρθρα σχετικά με τα μαθηματικά. Μια επισκόπηση της μαθηματικής πύλης στην αγγλική wikipedia μπορεί να δείξει ένα φοβερό πλούτο γενικών και εξειδικευμένων μαθηματικών άρθρων. Αντίστοιχα, αρκετά άρθρα υπάρχουν και στην κατηγορία μαθηματικών στην ελληνική wikipedia (δεν υπάρχει ακόμη πύλη).

Στην αγγλική wikipedia η ανάπτυξη του περιεχομένου υποβοηθιέται όπως και άλλοι θεματικοί τομείς από το  WikiProject Mathematics, έναν κεντρικό χώρο συντονισμού των συντακτών (χωρίς να είναι απαραίτητο να συμμετέχει κάποιος σε αυτό για να γράφει άρθρα).  Στην ελληνική δεν έχει υπάρξει τέτοιου είδους επιχείρηση. Όμως, σημαντική συνεισφορά έχει γίνει από το μεταπτυχιακό πρόγραμμα του ΑΠΘ στην Επιστήμη του Web. Παλιότερα είχα γράψει για την DBpedia που ξεκίνησε μέσα από αυτό.  Τον Δεκέμβριο 2011 ζητήθηκε ως άσκηση από τους φοιτητές η παραγωγή/μετάφραση ενός άρθρου με θέμα τα μαθηματικά και η τοποθέτηση σε περισσότερα άρθρα πλαισίων πληροφοριών για διασύνδεση με κωδικοποιήσεις των επιστημονικών θεματικών πεδίων.  Περιεχόμενο που παράχθηκε βρίσκεται εδώ. Υπάρχει βέβαια πολύ δουλειά να γίνει ακόμη.

Για όλα τα παραπάνω, το συνέδριο Μαθηματική Εβδομάδα (7-11 Μαρτίου στην Θεσσαλονίκη) θα είμαι συνεισηγητής με θέμα την συγγραφή και επεξεργασία μαθηματικών άρθρων στην Βικιπαίδεια, στις 7 Μαρτίου 20:40-21:00 αίθουσα Α [πρόγραμμα].

 

 

Η συνεισφορά άρθρων και άλλου υλικού από φοιτητές και άλλα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας είναι όχι απλά ευπρόσδεκτη αλλά πολύ σημαντική για την κάλυψη κενών σε θεματικούς τομείς όπου χρειάζεται σοβαρή επιστημονική δουλειά με χρήση κατάλληλων πηγών. Η διαδικασία συγγραφής σε ένα wiki μάλιστα είναι ένα σημαντικό εργαλείο μάθησης και εκπαίδευσης που έχει εκτιμηθεί από αρκετούς καθηγητές και σε όλο τον κόσμο αυξάνονται οι καθηγητές σε πανεπιστήμια που εντάσσουν την συνεισφορά στην wikipedia ως αδιάσπαστο κομμάτι του μαθήματός τους (δείτε σχετικά το Wikipedia Education Program).

Σε άλλο πλαίσιο, διάφορες μελέτες και απόψεις ειδικών έχουν εκφράσει το ότι η Wikipedia είναι η κύρια πηγή στην οποία ανατρέχει κάποιος που αναζητά ιατρικές πληροφορίες αλλά και το ότι αυτές κατά κανόνα είναι αρκετά πλήρεις και αξιόπιστες. Οπότε όχι απλώς δεν θα πρέπει να αποθαρρύνονται οι αναγνώστες να ενημερώνονται από αυτή αλλά και η ιατρική κοινότητα να συνδράμει στην πληρέστερη και ακόμη πιο έγκυρη ενημέρωσή της.

Έχοντας αυτά στο μυαλό και με την προηγούμενη καλή εμπειρία και άλλων πανεπιστημιακών εγχειρημάτων, μια πολύ ωραία πρωτοβουλία έγινε πραγματικότητα. Με την συνεργασία του διδάσκοντος δρ Χαράλαμπου Μπράτσα, στην Ιατρική Σχολή του ΑΠΘ και το επιλεγόμενο μάθημα Ιατρική Εκπαίδευση, μια εργασία των φοιτητών ήταν να δημιουργήσουν ή να μεταφράσουν κατά ομάδες άρθρα ιατρικού περιεχομένου στην ελληνική Βικιπαίδεια.

Πρέπει να σημειωθεί ότι ακόμη και η μετάφραση των αντίστοιχων άρθρων από την αρκετά πλήρη (όχι παντού, θα το αναλύσω σε άλλο άρθρο) αγγλική wikipedia φαντάζει εύκολη λύση αλλά δεν είναι: εξακολουθούν να χρειάζονται σχετικές γνώσεις, ιδιαίτερα της αντίστοιχης ελληνικής ορολογίας για την σωστή μεταφορά ενός άρθρου.

Το αποτέλεσμα ήταν μια ωραία σειρά 27 πολύ καλών άρθρων τα οποία έλλειπαν από την ελληνική Βικιπαίδεια όπως η λευχαιμία, η οξεία μυελογενής λευχαιμία, ο ιός Ρότα, η ηλιακή κνίδωση.

Ένα μπράβο στα παιδιά για την δουλειά τους και ελπίζουμε (όπως έχουμε δει από κάποιους) ότι θα συνεχίσουν να συνεισφέρουν στην Βικιπαίδεια με περισσότερα άρθρα.