Wikimania Esino Lario logo squared.svg

Ήρθε ο καιρός να κάνω μια αναφορά για τη συμμετοχή μου στο Wikimania 2016. Το φετινό Wikimania, έγινε στο Εσίνο Λάριο, ένα χωριό 600-700 κατοίκων πάνω από την Λίμνη Κόμο στην Ιταλία.

 

Tο Εσίνο Λάριο

Το κυρίως συνέδριο στο οποίο και συμμετείχα (με υποτροφία από το Ίδρυμα Wikimedia), έγινε μεταξύ 24 και 26 Ιουνίου. Ο ίδιος έφτασα το βράδυ της Πέμπτης 23 Ιουλίου και μπήκα αμέσως στο πνεύμα. Οι Βικιπαιδιστές ήταν πολύ περισσότεροι από τον πληθυσμό του χωριού. Στο οποίο όμως, βρίσκονταν και ένα ολόκληρο πλήθος εθελοντών κατοίκων και φοιτητών που πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους στη διοργάνωση. Φυσικά και μεγάλος αριθμός αστυνομίας, χωροφυλακής, και άλλων σεκιουριτάδων… Ήταν αρκετά περίεργη η διευθέτηση ως προς την τοποθεσία, καθώς οι διάφορες συνεδρίες γίνονταν σε διαφορετικά κτίρια, πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί να χρειαζόταν να διασχίσεις σχεδόν ολόκληρο το χωριό, με μεγάλες υψομετρικές διαφορές για να πας από ένα σημείο στο άλλο.

Το συνέδριο ουσιαστικά ξεκίνησε, όπως πάντα, με ομιλία από τον Τζίμι Γουέιλς, και τους διοργανωτές του. Εκεί ανακοινώθηκε ότι η Κάθριν Μαρ (Katherine Maher) διορίστηκε Εκτελεστική Διευθύντρια του Ιδρύματος Wikimedia, ενώ κατείχε προσωρινά τη θέση. Ο Τζίμι λύγισε όταν αναφέρθηκε στην πρόσφατη δολοφονία της φίλης του Τζο Κοξ. Υπήρχαν δύο Βικιπαιδιστές του Έτους, για πρώτη φορά: η Rosie Stephenson-Goodknight και η Emily Temple-Wood. Οι διοργανωτές αναφέρθηκαν στο πρόγραμμα και στις ανάγκες, την επιρροή και την αναβάθμιση του χωριού χάρη στην διοργάνωση του Wikimania (π.χ. έγινε νέα σύνδεση internet με οπτικές ίνες, και για να γίνει ξαναέστρωσαν όλα τα καλντερίμια!).

Από τις πρώτες συνεδρίες που συμμετείχα ήταν συζήτηση σχετικά με τις ευκαιρίες και τις δυνατότητες για δραστηριότητες «GLAM» (συνεργασίες με πινακοθήκες, βιβλιοθήκες, αρχεία και μουσεία). Διατυπώθηκε ότι πρέπει πάντα να αναζητούμε τι θέλουν αυτά τα ιδρύματα, και όχι απλά εμείς οι Βικιπαιδιστές, καθώς πρέπει να υπάρχει αμοιβαίο όφελος από τέτοιες συνεργασίες. Επίσης ζητήθηκε τεκμηρίωση για τις βέλτιστες πρακτικές και νέα πειράματα για διάφορες συνεργασίες. Ακολούθως συμμετείχα σε μια επίσης ανοιχτή συζήτηση σχετικά με την Βικιπαίδεια στην Εκπαίδευση. Συμφωνήθηκε εκεί ότι κατά τον σχεδιασμό και την εκτέλεση ενός εκπαιδευτικού προγράμματος θα πρέπει να αναγνωρίζονται πρώτα οι εκπαιδευτικοί στόχοι του μαθήματος, και ότι πρέπει να αφήνονται οι σπουδαστές και οι εκπαιδευτικοί να πορευθούν σύμφωνα με αυτά που θέλουν να μάθουν σχετικά με το μάθημά τους – χωρίς πίεση να κάνουν ότι κάνουμε όλοι ως εθελοντές.

Συζήτηση για δραστηριότητες GLAM

Δεν χάνω ποτέ την παρουσίαση του Deror Lin για τα ποιο «cool» πρότζεκτ που κάνουν ομάδες χρηστών wikimedia και chapters σε όλο τον κόσμο. Τα τρία περισσότερο δημοφιλή ήταν το Wikipedia for Peace στην Αυστρία, το WikiNobel στην Νορβηγία, και το WikiClub στην Αρμενία που ψηφίστηκε (δια βοής) ως περισσότερο «cool» από όλα (αν και -προσωπική εκτίμηση- όχι τόσο πρωτότυπο πλέον). Επόμενη παρουσίαση που παρακολούθησα ήταν για το «Archives Challenge», ένα διαγωνισμό που διοργάνωση το Βουλγαρικό user group με τα Βουλγαρικά Κρατικά Αρχεία. Πιθανά έχουν δει κάποιοι και εδώ επεξεργασίες βούλγαρων που πρόσθεσαν σε λήμματα κάποιες παλιές φωτογραφίες που προέρχονταν από αυτά τα αρχεία.

Συνάντηση του Wikimedia Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, στο Wikimania 2016.

 Μετά το τέλος του κύριου προγράμματος της πρώτης ημέρας συμμετείχαμε με τον Magioladitis στη συνάντηση του Wikimedia Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στο οποίο είναι μέλος το WM UG Greeece. Σε αυτό συζητήθηκαν ζητήματα σχετικά με: ορισμός και ταυτότητα του «CEE» (ποιες χώρες/κοινότητες μπορούν να είναι μέλη, π.χ. ερώτημα για Καζακστάν), έγινε ανασκόπηση του CEE Spring 2016, συζητήθηκε για τις χώρες που ενδιαφέρονται για την διεξαγωγή του Wiki Loves Monuments (ως user group αναφέραμε την επιθυμία και προσπάθειές μας, αλλά και δυσκολίες που υπάρχουν), το hackathon στη Βιέννη το 2017, και αναζητήθηκαν/διατυπώθηκαν ιδέες για νέες πρωτότυπες διοργανώσεις.

Την δεύτερη ημέρα συμμετείχα σε workshop του IdeaLab για την μετατροπή ιδεών σε δραστηριότητες. Ακολούθως παρακολούθησα παρουσιάσεις για την χρήση της Βικιπαίδειας στην πανεπιστημιακή και την δευτεροβάθμια εκπαίδευση, για δραστηριότητες με GLAM, και για διαγωνισμούς. Αργότερα, συμμετείχα σε συζητήσεις για την υγεία της κοινότητας, ειδικότερα για τις βασικές αρχές της συνεργασίας και ακολούθως για την αντιμετώπιση της παρενόχλησης από χρήστη σε χρήστη. Σε αυτό το δεύτερο κομμάτι ζητήθηκαν και ιδέες για το πως το λογισμικό θα μπορούσε να ανιχνεύει πιθανά παρενοχλητικά/επιθετικά κείμενα και να προσπαθεί να επιβραδύνει την ανταλλαγή μηνυμάτων ώστε οι διαφωνούντες να έχουν χρόνο στο να σκεφτούν περισσότερο αυτά που γράφουν.

Wikidojo: Προσπαθώντας να γράψω σε πληκτρολόγιο με γερμανική διάταξη πλήκτρων. 🙂

Το απόγευμα της ίδιας ημέρας συμμετείχα στο πρώτο μου Wikidojo το οποίο βρήκα πολύ ενδιαφέρον, περισσότερο για τους έμπειρους χρήστες. Με χρόνο επτά λεπτά ο καθένας προσπαθούμε να γράψουμε ένα λήμμα, με μόνο ένα να γράφει εξηγώντας τι κάνει, έναν να του δίνει συμβουλές, και οι υπόλοιποι χωρίς να μιλούν να παρακολουθούν σε μεγάλη οθόνη τον τρόπο που δουλεύουν. Είναι χρήσιμο για να βλέπουμε τις πρακτικές άλλων έμπειρων χρηστών για πράγματα τα οποία απλά κάνουμε με ένα τρόπο ενώ άλλος έχει ευκολότερο κλπ. Επίσης χρήσιμο για να βλέπουμε που προβληματίζονται οι νέοι χρήστες: ένας από τους συμμετέχοντες δεν είχε κάνει καμία επεξεργασία στη ζωή του.

 

Παρουσίαση: Πρόσβαση στη Βικιπαίδεια από περισσότερες κινητές συσκευές σε σχέση με υπολογιστές.

 Την τρίτη ημέρα συμμετείχα σε συζήτηση σχετικά με τεχνικά εργαλεία επιθεώρησης και επιμέλειας λημμάτων, με προτάσεις για νέα αυτόματα εργαλεία. Αργότερα παρακολούθησα παρουσιάσεις για εργαλεία και επεκτάσεις που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε (ή χρησιμοποιούμε ήδη), τις προσαρμογές και τις έννοιες για την ανάγνωση της Βικιπαίδειας μέσω κινητών συσκευών (είπαμε ξεπερνάμε ήδη το 50%) και για το API των Wikidata.

Η τελετή λήξης ήταν πολύ «χαλαρή», με ορθοστασία κάτω από τον ήλιο και πολύ κόσμο. Χωρίς ιδιαίτερα βικιπαιδικό χαρακτήρα, κατά τη γνώμη μου, περίμενα περισσότερα από αυτή. Γενικά όμως, πολύ σημαντικό στοιχείο στο όλο συνέδριο ήταν η ανάμιξη των βικιπαιδιστών από διάφορες χώρες ώστε να μπορούν να ανταλλάξουν απόψεις. Ειδικά μεταξύ των συνεδριών υπήρχε αρκετός χρόνος, και ακόμη και οι διευθετήσεις για το φαγητό ήταν τέτοιες που «ανάγκαζε» να αλλάζεις συνεχώς χώρο και παρέα ώστε να συναντήσεις όσο το δυνατό περισσότερο κόσμο. Με αυτό τον τρόπο αντάλλαξα απόψεις, νέα, και ιδέες με άλλους βικιπαιδιστές – φυσικά πολλούς από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ αλλά ακόμη και από την Χιλή, το Ιράν, την Ινδία.

Γενικά η ιδέα να διεξαχθεί ένα τέτοιο συνέδριο σε ένα χωριό 700 κατοίκων πάνω σε ένα βουνό ήταν τουλάχιστον ενδιαφέρουσα, και σίγουρα δεν έμοιαζε με κανένα άλλο Wikimania. Όπως πάντα βέβαια ήταν ενδιαφέρον και χρήσιμο. Πολλές από τις ιδέες και προτάσεις που αποκομίσαμε τις έχουμε βάλει ήδη σε επεξεργασία για υλοποίηση, και άλλες απλά περιμένουν τον καιρό τους για να εξελιχθούν σε κάτι χειροπιαστό.

 

Εδώ και τρία χρόνια, περισσότεροι από 200 φοιτητές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ήρθαν σε επαφή με την Wikipedia, είτε για να την αναλύσουν είτε για να την εμπλουτίσουν. Τόσο οι ίδιοι, όσο και η Wikipedia, κερδίζουμε από αυτή τη σχέση.

Η πρώτη επαφή της εκπαιδευτικής διαδικασίας με την Wikipedia, έγινε μέσα από το μεταπτυχιακό πρόγραμμα στην Επιστήμη του Web, όπου μέσα από αυτό αναπτύχθηκε η ελληνική έκδοση της DBpedia και σταδιακά εμπλουτίστηκε και βελτιώθηκε. Μετά από παρουσιάσεις στους μεταπτυχιακούς φοιτητές σχετικά με την λειτουργία των προτύπων του MediaWiki, αυτοί μπόρεσαν να δημιουργήσουν νέα infoboxes, να διορθώσουν παλιότερα και να δημιουργήσουν την οντολογία για εισαγωγή των πληροφοριών από την Wikipedia στην DBpedia. Το ίδιο έκαναν για άλλες δύο χρονιές, ενώ παράλληλα δημιούργησαν και σημαντικά λήμματα σχετικά με τα μαθηματικά.

Στην πανεπιστημιούπολη του ΑΠΘ, λίγα μέτρα μακρύτερα από την Μαθηματική Σχολή, βρίσκεται η Ιατρική Σχολή.  Στο προπτυχιακό μάθημα της Ιατρικής Εκπαίδευσης, για δύο χρονιές ζητήθηκε ως εργασία η μετάφραση ιατρικών λημμάτων. Στοχεύοντας στην ποιότητα αντί την ποσότητα μεταφρασμένων λημμάτων, οι φοιτητές σχημάτισαν ομάδες δυο-τριών ατόμων για να δουλέψουν στο ίδιο λήμμα. Αυτό έδωσε το πλεονέκτημα της πολυπεξεργασίας, που βοήθησε στην διόρθωση σφαλμάτων και επίλυση προβλημάτων από τους ίδιους τους φοιτητές. Από μια λίστα προτεινόμενων θεμάτων, αρκετοί είχαν επιλέξει να μεταφράσουν featured articles από την αγγλική Wikipedia, και σε αρκετές περιπτώσεις η μετάφραση δεν υπολείπεται σε τίποτε το πρωτότυπο λήμμα. Φαίνεται ότι μέχρι σήμερα δεν έχουν αναγνωριστεί ως αξιόλογα και στην ελληνική Βικιπαίδεια, απλά επειδή κανείς δεν σκέφτηκε να τα προτείνει!

φοιτητές μπροστά από υπολογιστές και όρθιος βικιπαιδιστής που κοιτούν μια οθόνη

Εργαστήριο εκμάθησης επεξεργασίας στη Μαθηματική Σχολή του ΑΠΘ.

Ακολουθώντας την προηγούμενη εμπειρία, το ίδιο μοντέλο εργασίας μεταφέρθηκε αυτή τη χρονιά και στο προπτυχιακό τμήμα της Μαθηματικής Σχολής. Αυτή την φορά όμως εμπλουτίστηκε όχι μόνο με την δυνατότητα επεξεργασίας κάθε λήμματος από πολλούς φοιτητές αλλά και εκτός από την επιτόπου εκπαίδευση πάνω στη Wikipedia, τους ενισχύσαμε με την ύπαρξη Online Ambassadors που έχουν ως σκοπό να καθοδηγήσουν και να συμβουλέψουν τους φοιτητές και να τους βοηθήσουν σε όποιο πρόβλημα τους προκύψει. Για τα προτεινόμενα θέματα μετάφρασης, μια προτιμούμενη προτεραιότητα δόθηκε για λήμματα σε κλάσεις ανώτερης ποιότητας και ύψιστης ως μέσης σπουδαιότητας. Από ότι φαίνεται θα είναι επίσης μια πετυχημένη εργασία που θα ενισχύσει την ελληνική Wikipedia με μια σειρά καλών λημμάτων.

Η μετάφραση λημμάτων της Wikipedia είναι κάτι που ενισχύει τους φοιτητές με την τριβή τους στην ορολογία της επιστήμης τους, όπως π.χ. στην ιδιαίτερα δύσκολη ιατρική ορολογία. Ιδιαίτερα εκεί, η γενική ομολογία είναι ότι δεν θα μπορούσε κανείς εύκολα να μεταφράσει κείμενα με ιατρικούς όρους, χωρίς να έχει άμεση σχέση με το αντικείμενο: κατ’ελάχιστο να είναι φοιτητής ιατρικής. Άρα αυτή η περίπτωση είχε κέρδος και για τις δυο πλευρές: οι φοιτητές μάθαιναν καλύτερα την ιατρική ορολογία σε δύο γλώσσες και η Wikipedia κέρδισε αρκετά πολύ καλά λήμματα που αλλιώς θα δημιουργούνταν δύσκολα. Επίσης, τόσο στην ιατρική όσο και στα μαθηματικά, οι φοιτητές είχαν την ευκαιρία να ασχοληθούν με εκλαϊκευτικά κείμενα που θα είχαν ως αποδέκτη το ευρύ κοινό και όχι κάποιον ακαδημαϊκό όπως ο καθηγητής τους, και άρα να χρησιμοποιήσουν ένα διαφορετικό τρόπο γραφής.

Τα παραπάνω προγράμματα έγιναν δυνατά μέσα από την συνεργασία με OKFN-Greece και τους διδάσκοντες του ΑΠΘ που δείχνουν ενδιαφέρον για το αντικείμενο. Βεβαίως, έχουν υπάρξει και άλλες προσπάθειες σε άλλες σχολές και πανεπιστήμια της Ελλάδας, αλλά με μικρότερο αντίκτυπο, τουλάχιστον για την ελληνική Βικιπαίδεια. Αποτελούν σημαντικούς σταθμούς για την μελλοντική επέκταση και λειτουργία παρόμοιων προγραμμάτων και σε άλλες σχολές και πανεπιστήμια της Ελλάδας. Άλλωστε, σε κάθε βήμα προχωράμε σε κάτι ακόμη καλύτερο, ακολουθώντας τις κατευθυντήριες γραμμές του Wikipedia Education Program. Ήδη, ένας από τους παραπάνω καθηγητές έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για την ένταξη ενός εκτεταμένου προγράμματος περισσότερων εβδομάδων για το επόμενο έτος. Μπορεί να δούμε κάτι καλό!

Το άρθρο αρχικά δημοσίευσα στο blog του Wikimedia Foundation.

Την προηγούμενη εβδομάδα συμμετείχα στο spring school του Medical Education Informatics International Conference 2012 με δύο παρουσιάσεις.

Η πρώτη, στις 5 Απριλίου, είχε θέμα How to create and edit Wikipedia articles with medical content. Σχολιασμός αυτής της παρουσίασης υπάρχει εδώ: Comments on Wiki derivatives session (το όνομά μου είναι γραμμένο λάθος).

Η δεύτερη, στις 6 Απριλίου, ήταν στο παράλληλο Open Knowledge Foundation (OKFN) Greece Meet-up που ήταν αφιερωμένο στην ίδρυση του τοπικού chapter OFKN Greece. Παρουσίασα την πορεία μας για την ίδρυση του Wikimedia Greece και τα project που τρέχουμε σε συνεργασία με άλλους φορείς, όπως τα Γενικά Αρχεία του Κράτους. Το Open Knowledge Foundation (OKFN) είναι μη κερδοσκοπικό Ίδρυμα, αντίστοιχο με το Wikimedia, που ιδρύθηκε το 2004 με σκοπό να προωθήσει την ανοικτή πρόσβαση στη γνώση σε όλες της τις μορφές. Το OKFN-GR θα είναι το τοπικό παράρτημα αντίστοιχο με το δικό μας Wikimedia Greece και από ότι φαίνεται θα συνεργαστούμε άψογα σε αρκετά θέματα.

 

 Η Wikipedia είναι μια γενική εγκυκλοπαίδεια και φυσικά ως τέτοια περιλαμβάνει και μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερα άρθρα σχετικά με τα μαθηματικά. Μια επισκόπηση της μαθηματικής πύλης στην αγγλική wikipedia μπορεί να δείξει ένα φοβερό πλούτο γενικών και εξειδικευμένων μαθηματικών άρθρων. Αντίστοιχα, αρκετά άρθρα υπάρχουν και στην κατηγορία μαθηματικών στην ελληνική wikipedia (δεν υπάρχει ακόμη πύλη).

Στην αγγλική wikipedia η ανάπτυξη του περιεχομένου υποβοηθιέται όπως και άλλοι θεματικοί τομείς από το  WikiProject Mathematics, έναν κεντρικό χώρο συντονισμού των συντακτών (χωρίς να είναι απαραίτητο να συμμετέχει κάποιος σε αυτό για να γράφει άρθρα).  Στην ελληνική δεν έχει υπάρξει τέτοιου είδους επιχείρηση. Όμως, σημαντική συνεισφορά έχει γίνει από το μεταπτυχιακό πρόγραμμα του ΑΠΘ στην Επιστήμη του Web. Παλιότερα είχα γράψει για την DBpedia που ξεκίνησε μέσα από αυτό.  Τον Δεκέμβριο 2011 ζητήθηκε ως άσκηση από τους φοιτητές η παραγωγή/μετάφραση ενός άρθρου με θέμα τα μαθηματικά και η τοποθέτηση σε περισσότερα άρθρα πλαισίων πληροφοριών για διασύνδεση με κωδικοποιήσεις των επιστημονικών θεματικών πεδίων.  Περιεχόμενο που παράχθηκε βρίσκεται εδώ. Υπάρχει βέβαια πολύ δουλειά να γίνει ακόμη.

Για όλα τα παραπάνω, το συνέδριο Μαθηματική Εβδομάδα (7-11 Μαρτίου στην Θεσσαλονίκη) θα είμαι συνεισηγητής με θέμα την συγγραφή και επεξεργασία μαθηματικών άρθρων στην Βικιπαίδεια, στις 7 Μαρτίου 20:40-21:00 αίθουσα Α [πρόγραμμα].