Κατά την διάρκεια του λεγόμενου ‘Debate EΛ/ΛΑΚ‘ στο φετινό fosscomm, μου κινήθηκε το ενδιαφέρον να ρίξω μια ματιά στα site των κομμάτων που συμμετείχαν σε αυτό. Για την ιστορία, είχαν κληθεί τα πολιτικά κόμματα να στείλουν εκπροσώπους τους για να παρουσιάσουν τις θέσεις τους για το ελεύθερο και ανοιχτό λογισμικό. Συμμετείχαν μόνο δύο εκπρόσωποι – της ΔημΑρ και των Οικολόγων-Πράσινων, ενώ το Κόμμα των Πειρατών έστειλε μόνο γραπτές θέσεις. Η όλη παρουσίαση δεν μου φάνηκε αρκετά ουσιαστική, αφού όπως ήταν αναμενόμενο δεν θα περίμενα να έρθει κάποιος πολιτικός σε ένα συνέδριο ελεύθερου λογισμικού και να εκφράσει απόψεις εναντίον του. Οπότε λίγο-πολύ είπαν αυτά που θα θέλαμε να ακούσουμε. Επίσης μου φάνηκε ιδιαίτερα πιθανό ότι οι θέσεις που κατατέθηκαν ήταν κυρίως απόψεις των εκπροσώπων (δηλαδή έστειλαν αυτούς που είχαν τέτοια φιλική σχέση προς το ελ/λακ) παρά οι επίσημες απόψεις των ίδιων των κομμάτων (που πιθανό να μην τα απασχολεί ιδιαίτερα το θέμα).

Οπότε, όπως έγραψα παραπάνω, μου κινήθηκε επιτόπου το ενδιαφέρον να ρίξω μια ματιά στα site εκείνων των κομμάτων για να δω αρχικά τι λογισμικό (cms) χρησιμοποιούν τα επίσημα site των κομμάτων, και επίσης τι άδεια χρήσης χρησιμοποιούν για το περιεχόμενο. Για το τελευταίο το θεωρώ αρκετά σημαντικό – όχι μόνο για τους πολιτικούς – για οποιονδήποτε θεωρείται ότι είναι υπέρμαχος του ελεύθερου λογισμικού και γενικότερα της πρόσβασης σε ελεύθερο περιεχόμενο. Θεωρώ ότι για έναν υπέρμαχο αυτών των ελευθεριών, εκτός από το να χρησιμοποιεί απλώς ελεύθερο λογισμικό (που μπορεί να το κάνει απλώς επειδή είναι δωρεάν) το ότι αυτό το κάνει για ιδεολογικούς λόγους θα το αποδείξει αν επίσης μοιράζεται το περιεχόμενο (ή λογισμικό) που παράγει ο ίδιος. Κατά την διάρκεια του debate δεν πρόλαβα να κάνω τις σχετικές ερωτήσεις στους εκπροσώπους. Αυτές τις ημέρες όμως έκατσα και έριξα μια ματιά για να κάνω μια πρόχειρη ανάλυση.

Για κάθε κόμμα κοίταξα τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Στον επίσημο ιστότοπό του, το cms που χρησιμοποιεί (αν είναι ελ/λακ ή όχι). Αν ένα κόμμα κόμμα λέει ότι είναι υπέρ του ελ/λακ αλλά δεν το χρησιμοποιεί, τότε μάλλον δεν το πολυενδιαφέρει.
  • Την δήλωση copyright για το περιεχόμενο του ιστότοπου. Μοιράζεται το περιεχόμενό του με ελεύθερη άδεια χρήσης ή όχι; Αν και είναι αναμενόμενο ότι πολιτικά κόμματα που θα ήθελαν οι επίσημες θέσεις του και το προπαγανδιστικό υλικό να αναπαράγονται όσο το δυνατό περισσότερο, φαίνεται ότι για τους περισσότερους το κτητικό ένστικτο είναι δυνατότερο από οποιαδήποτε κοινή λογική. Σημειώνω ότι η δήλωση για ελεύθερη αναπαραγωγή δεν θα ήταν πρωτοποριακή. Παλιότερα είχα ανακαλύψει μια τέτοια προ-Creative Commons άδεια στην προπαγανδιστική Σοβιετολογία της δεκαετίας του ’60.
  • Τις άδειες χρήσης στο επίσημο flickr του κόμματος. Δεδομένο είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος του περιεχομένου που μπορεί να παράγει ένα πολιτικό κόμμα είναι τα Δελτία Τύπου του, οι πολιτικές απόψεις του κλπ., πράγματα που δεν είναι ιδιαίτερα χρήσιμα για χρήση σε άλλα έργα (για το λεγόμενο remix). Η πρακτική στην Βικιπαίδεια έχει δείξει ότι πολύ χρήσιμες για αυτή μπορεί να είναι φωτογραφίες που έχουν τραβηχτεί για λογαριασμό ενός κόμματος ή θεσμού και δημοσιεύονται με ελεύθερη άδεια χρήσης. Αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εικονογράφηση των εγκυκλοπαιδικών λημμάτων για τους πολιτικούς (είτε του κόμματος είτε άλλων με τους οποίους συναντούνται). Πέρα από τον επίσημο ιστότοπο του κόμματος, το μεγαλύτερο μέρος αυτών των φωτογραφιών συνήθως ανεβαίνει στο flickr

Για όλα τα κόμματα κοίταξα αν έχουν άλλους μηχανισμούς διαμοιράσματος περιεχομένου, όπως αν ανεβάζουν αλλού φωτογραφίες κλπ. Δεν υπάρχουν ιδιαιτεροι τέτοιοι μηχανισμοί που θα μπορούσαν να βγάλουν σχετικά αποτελέσματα, για παράδειγμα δεν κοίταξα καθόλου τις σελίδες Facebook των κομμάτων, αφού εκεί δεν σημειώνεται σχεδόν ποτέ η άδεια χρήσης των φωτογραφιών και του περιεχομένου. Στην περίπτωση του YouTube, ενώ υπάρχει μηχανισμός για την σήμανση ενός video ως Creative-Commons-Attribution, με τέτοια άδεια χρήσης έχει σημανθεί video μόνο των Πειρατών. Να υποθέσουμε ότι τα υπόλοιπα κόμματα που χρησιμοποιούν «Τυπική άδεια YouTube» δεν θα ήθελαν τα διαφημιστικά τους μηνύματα να αντιγραφούν και σε άλλα site;

Παραθέτω σε πίνακα τα ευρήματα της πρόχειρης ανάλυσης. Περιλαμβάνονται τα κόμματα που είχαν μεγαλύτερα ποσοστά στις τελευταίες εκλογές με την προσθήκη των Πειρατών που υποτίθεται ότι είναι στα άμεσα ενδιαφέροντα του κόμματος.

ΠΑΣΟΚ, Οικολόγοι-Πράσινοι και Δημοκρατική Συμμαχία έχουν ελεύθερη άδεια χρήσης για το περιεχόμενο του ιστότοπου (Cc-by-sa-3.0-gr). Για την περίπτωση της Δημοκρατικής Συμμαχίας σημειώνεται ότι στους Όρους Χρήσης γίνεται αναφορά στο copyright χωρίς αναφορά σε Creative Commons. Ας υποθέσουμε ότι απλώς το ξέχασαν εκεί και ισχύει η σημείωση στο footer. Οι Πειρατές χρησιμοποιούν by-nc-sa/3.0. Με όρο non-commercial δεν μπορεί να θεωρηθεί ελεύθερη άδεια. Όλα τα υπόλοιπα κόμματα είτε αναφέρουν ρητά «All rights reserved» είτε τίποτε, που είναι το ίδιο πράγμα. Σε αυτά συμπεριλαμβάνεται και η Δημοκρατική Αριστερά που συμμετείχε στο debate.

Από άποψη CMS, τα πράγματα είναι καλύτερα, αφού αρκετά από τα κόμματα χρησιμοποιούν τα δημοφιλή Drupal, Joomla ή WordPress. Το ΠΑΣΟΚ από ότι φαίνεται χρησιμοποιεί το BetaCMS υπό άδεια LGPL. Ανεξάρτητοι Έλληνες, ΚΚΕ, Δημοκρατική Συμμαχία δεν φαίνεται τι cms χρησιμοποιούν (προφανώς ιδιοταγή) και η Χρυσή Αυγή χρησιμοποιεί την ιδιοταγή expressionengine. Σε σύνολο 14, τα 10 χρησιμοποιούν ανοιχτό λογισμικό, ίσως επειδή τα συγκεκριμένα cms είναι δωρεάν, δημοφιλή και ευκολόχρηστα και όχι λόγω φιλοσοφίας.

Στο flickr δεν είναι πολλά τα κόμματα που μοιράζουν περιεχόμενο. Από όλα, μόνο το ΠΑΣΟΚ μοιράζει φωτογραφίες υπό cc-by-sa-2.0. Η ΝΔ και η ΔημΣυμ μοιράζουν φωτογραφίες υπό άδειες non-derivatives και non-commercial αντίστοιχα (μη ελεύθερες). Η ΔημΑρ έχει επίσημο λογαριασμό χωρίς να έχει ανεβάσει οτιδήποτε. ΣΥΡΙΖΑ, ΛΑΟΣ, Οικολόγοι-Πράσινοι και ΑΝΤΑΡΣΥΑ μοιράζουν υλικό με «All rights reserved».

Συνολικά, αυτό που τα πετυχαίνει καλύτερα σε όλους τους τομείς ήταν το ΠΑΣΟΚ που χρησιμοποιεί ελ/λακ αλλά μοιράζεται επίσης ελεύθερα το δικό του περιεχόμενο (εκατοντάδες φωτογραφίες). Τα υπόλοιπα κόμματα από ότι φαίνεται είτε δεν τους απασχολεί ιδιαίτερα είτε κάνουν πολύ μικρές, πολύ διστακτικές κινήσεις.

Φυσικά δεν θα πρότεινα σε κανέναν να ψηφίσει με βάση τα παραπάνω. Τα ζητήματα που μας απασχολούν στις θέσεις των κομμάτων είναι πολύ περισσότερα από το αν μοιράζουν μερικές φωτογραφίες ή video με cc-by-sa ή cc-by-nc. Γι’αυτό άλλωστε και τα παραπάνω τα βγάζω με την λήξη της ψηφοφορίας.

Γενικά η άποψή μου είναι ότι όταν αγορεύουμε υπέρ του ελεύθερου λογισμικού ή περιεχόμενου, θα πρέπει εκτός από το να εκφράζουμε απλώς την «συμπάθεια» προς αυτό και να σχολιάζουμε πόσο καλύτερος είναι ο Firefox έναντι του Internet Explorer, να είμαστε έτοιμοι να συμμετέχουμε σε αυτή την κουλτούρα μοιράζοντας και ότι μπορούμε εμείς στους υπόλοιπους.

update: Παρέλειψα να αναφέρω τις απαντήσεις των κομμάτων στις ερωτήσεις που τους έθεσε ο elkosmas σχετικά με τις θέσεις τους για το ανοιχτό λογισμικό. Υπάρχουν από το 2012 οι θέσεις των Οικολόγων-Πράσινων, ΑΝΤΑΡΣΥΑ, Δράση/Φιλελεύθερη Συμμαχία, και από το 2007 του ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ. Θα ήταν ενδιαφέρον αν την επόμενη φορά προστεθεί μια ερώτηση σχετικά με τις προθέσεις προσφοράς σε ελεύθερο περιεχόμενο από το κάθε κόμμα.

ΥΓ: Αν έχω κάνει κάποια λάθη στα παραπάνω ευρύματα ή έχει κάποιος να προσθέσει κάτι, με χαρά θα ενημερώσω το άρθρο.

H Europeana, η ψηφιακή  βιβλιοθήκη που δημιουργήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση, εξέδωσε μια διακήρυξη για το public domain (κοινό κτήμα).

Η διακήρυξη ξεκινά με τις ακόλουθες αξιώσεις:

Η Europeana, η ψηφιακή βιβλιοθήκη, μουσείο και αρχείο της Ευρώπης, ανήκει στο κοινό και πρέπει να αντιπροσωπεύει το κοινό συμφέρον.

Το κοινό κτήμα είναι το υλικό από το οποίο η κοινωνία παράγει γνώση και δημιουργεί νέα έργα πολιτισμού.

Το να έχουμε υγιές και αναπτυσσόμενο Κοινό Κτήμα είναι θεμελιώδες για την κοινωνική και οικονομική ευμάρεια της κοινωνίας.

Η ψηφιοποίηση του Κοινού Κτήματος δεν δημιουργεί νέα δικαιώματα επάνω του: έργα που βρίσκονται στο Κοινό Κτήμα σε ανάλογη μορφή συνεχίζουν να είναι Κοινό Κτήμα και όταν έχουν ψηφιοποιηθεί.

Το υπόλοιπο της διακήρυξης αναλύει και επιβεβαιώνει πολλά από τα σημεία που είχα αναφέρει στο σχετικό άρθρο μου NPG vs public domain. Η περίπτωση της National Portrait Gallery του Λονδίνου, αφορούσε την διεκδίκηση από την πινακοθήκη, των πνευματικών δικαιωμάτων (με αντίστοιχη εφαρμογή περιορισμών) για πίνακες ζωγραφικής που είναι κοινό κτήμα καθώς οι δημιουργοί τους έχουν πεθάνει εδώ και αιώνες. Είχα γράψει τότε, «εάν ιδρυτικός σκοπός της πινακοθήκης ήταν να διευκολύνει την πρόσβαση του κοινού σε όλα αυτά τα πορτραίτα, τότε το να θέτει περιορισμούς στον τόπο και χρόνο δημοσίευσης δεν έρχεται σε αντίθεση με τον σκοπό του;» Η Europeana με επιβεβαιώνει διακηρύσσοντας ότι παρόμοιοι οργανισμοί «[…] πρέπει να διασφαλίσουν ότι έργα που είναι Κοινό Κτήμα να είναι προσβάσιμα σε όλη την κοινωνία, κάνοντάς τα διαθέσιμα όσο είναι ευρέως δυνατό. Είναι σημαντικό για τους οργανισμούς μνήμης να αναγνωρίσουν  ότι ως φύλακες του κοινού μας πολιτισμού και γνώσης παίζουν κεντρικό ρόλο στο να ενδυναμώσουν την δημιουργικότητα των πολιτών και να παρέχουν τα ακατέργαστα υλικά για την σύγχρονη πολιτισμική, επιστημονική, τεχνολογική και οικονομική ανάπτυξη.»

Ας ελπίσουμε ότι η διακήρυξη της Europeana θα ληφθεί υπόψη και θα ταρακουνήσει αρκετούς από τους ιθύνοντες των ελληνικών μουσείων και αρχείων που διαφυλάσσουν το υλικό που διαθέτουν θέτοντας περιορισμούς και το πουλώντας το σαν να τους ανήκει. Πόσο ευχάριστο, πόσο υπεύθυνο και πραγματικά ουσιαστικό θα ήταν εάν τα προγράμματα ψηφιοποίησης που διαφημίζουν όλοι αυτοί οι οργανισμοί, είχαν ως αποτέλεσμα την ελεύθερη διάθεση αυτού του υλικού στο διαδίκτυο; Πόσο άχρηστη είναι αυτή η ψηφιοποίηση όταν αυτή παραμένει «κλειδωμένη» στους υπολογιστές του κάθε ιδρύματος; Ένα ανέκφραστο ακόμη όραμα, είναι η συνεργασία της Wikipedia και με ελληνικά ιδρύματα για την φιλοξενία του ψηφιοποιημένου υλικού στα εγχειρήματα του Wikimedia. Κάτι αντίστοιχο με αυτό που έχουν κάνει ιδρύματα (μουσεία, αρχειοθήκες, βιβλιοθήκες κλπ.) σε άλλα κράτη, που είχε ως αποτέλεσμα την ελεύθερη διάθεση εκατοντάδων χιλιάδων φωτογραφιών στο Wikimedia Commons. Ας ελπίσουμε να γίνει κάποτε δυνατό.

Εσώφυλλο ενός από τα πρώτα τεύχη της Σοβιετολογίας.Ξεφύλλιζα σήμερα κάποια παλιά τεύχη της ‘Σοβιετολογίας‘, ενός αντικομμουνιστικού περιοδικού που εξέδιδε την δεκαετία του ’60 ο μετέπειτα χουντικός Γ. Γεωργαλάς. Κάτι που μου κίνησε το ενδιαφέρον βρισκόταν όχι το ουσιαστικό του περιεχόμενο, αλλά στο εσώφυλλο, εκεί που αναγράφονται τα στοιχεία έκδοσης. Αντί του γνωστού «Απαγορεύεται η αναδημοσίευσις….» κλπ, γράφει το παρακάτω:

Η αναδημοσίευσις των περιεχομένων του περιοδικού ως και η χρησιμοποίησης των στοιχείων του επιτρέπεται ελευθέρως υπό τον όρον ότι θα αναφέρεται η πηγή.

Ουάο! Copyleft άδεια χρήσης! Κάτι παραπλήσιο με Creative Commons Attribution License ή τις μη τυποποιημένες άδειες που χρησιμοποιούμε στην Βικιπαίδεια.

Κατά ένα βαθμό επιβεβαιώνει κάτι που είχα σημειώσει για μελλοντικό σχολιασμό, το ότι οι περισσότερο πρόθυμοι να δώσουν κάτι ελεύθερα και δωρεάν είναι αυτοί που έχουν να κερδίσουν κάτι από αυτό, στην προκείμενη περίπτωση η προώθηση της προπαγάνδας. Γι’αυτό άλλωστε και στην Βικιπαίδεια υπάρχει συνεχής ροή από διάφορους που προωθούν τις ιδέες τους, τα κόμματά τους, τις επιχειρήσεις τους κλπ. Το ότι το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι η προώθηση και όχι η συμμετοχή στην σύνταξη μιας ελεύθερης εγκυκλοπαίδειας είναι εύκολα αποδείξιμο: Εξαφανίζονται αμέσως μόλις διαπιστώσουν ότι τελικά δεν μπορούν να προωθήσουν τα δικά τους. Τελικά αυτό που τους ενδιαφέρει δεν είναι να δώσουν ελεύθερο περιεχόμενο, είναι να διαδωθεί η προπαγάνδα τους, και μια ελεύθερη άδεια χρήσης το κάνει ευκολότερο.

Νομίζω ότι είναι καλό να συγκεντρώσω εδώ μερικές πληροφορίες και σκέψεις για το ζήτημα που απασχολεί αρκετούς από εμάς την τελευταία εβδομάδα. Την διαμάχη δηλαδή μεταξύ της National Portrait Gallery του Λονδίνου, και του Wikimedia Foundation. Το ζήτημα προέκυψε από την ανάκτηση 3300 αντιγράφων πορτραίτων από τον ιστότοπο της NPG και ανέβασμά τους στο Wikimedia Commons (πρακτικά την κοινή αποθήκη για όλες τις Βικιπαίδειες).

Ποιά είναι η National Portrait Gallery; Είναι μια κρατική πινακοθήκη στην Βρετανία που λειτουργεί από το 1856 και στεγάζει πορτραίτα. Αποστολή της σύμφωνα με την ίδια είναι «να προωθηθεί η εκτίμηση και η κατανόηση των ανδρών και των γυναικών που έχουν κάνει και κάνουν την βρετανική  ιστορία και πολιτισμό«.  Η πινακοθήκη συντηρεί τα πορτραίτα, τα εκθέτει και δημιουργεί φωτογραφικά αντίγραφα από αυτά, δηλαδή ψηφιακές φωτογραφίες, ακριβή αντίγραφα των πρωτότυπων πορτραίτων. Η συντριπτική πλειοψηφία των πορτραίτων αυτών είναι ηλικίας πάνω από ένα αιώνα, οι δημιουργοί τους έχουν πεθάνει πριν 70 χρόνια+, και άρα τα έργα αυτά δεν αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία κάποιου αλλά είναι κοινό κτήμα. Αυτό βεβαίως το δέχεται και η ίδια η NPG. Αυτό που ισχυρίζεται όμως (όπως και όλα τα βρετανικά μουσεία) είναι ότι οι φωτογραφίες-αντίγραφα που δημιούργησε είναι δική της πνευματική ιδιοκτησία. Με βάση αυτό, επιβάλλει περιορισμούς στο ποιός, πότε και πως θα δημοσιεύσει μια τέτοια φωτογραφία, αφού πρώτα καταβάλλει ένα σεβαστό αντίτιμο στην πινακοθήκη.

George Gordon Byron, 6ος Βαρώνος Byron, πίνακας του Richard Westall (1765-1836)
George Gordon Byron, 6ος Βαρώνος Byron, πίνακας του Richard Westall (1765-1836)

Για να έχουμε καλύτερη αντίληψη, το NPG διεκδικεί μεταξύ άλλων πλήρη δικαιώματα στην παρακάτω εικόνα του Λόρδου Μπάϊρον του 1813. Απλά επειδή φωτογράφισε τον πίνακα. Σύμφωνα με το NPG και τον Βρετανικό νόμο λοιπόν, το παραδίπλα είναι ένα πειρατικό αντίγραφο.

Είναι μια σύγκρουση δύο διαφορετικών νομικών συστημάτων αλλά και διαφορετικής νοοτροπίας. Πνευματικά δικαιώματα υπάρχουν για οποιοδήποτε έργο έχει ένα ελάχιστο όριο δημιουργικότητας (πρακτικά πολύ μικρό). Ένα ακριβές αντίγραφο ενός έργου που δεν έχει πνευματικά δικαιώματα, στις περισσότερες χώρες του κόσμου δεν θεωρείται ότι είναι δημιουργία. Στο Ηνωμένο Βασίλειο όμως θεωρείται ότι ένα αντίγραφο μπορεί να προστατεύεται ως πνευματική ιδιοκτησία ακόμη και αν δεν υπάρχει ίχνος δημιουργικότητας πέραν αυτής που είχε ο αρχικός δημιουργός και για την οποία τα πνευματικά δικαιώματα έχουν ήδη λήξει.  Αυτό που διεκδικεί η National Portrait Gallery  ακόμη και στις ΗΠΑ, παρότι ισχύει και εκεί η αγγλοσαξωνική ουτιλιταριστική προσέγγιση των πνευματικών δικαιωμάτων (copyright), έχει καταρριφθεί από την σχετική νομολογία (υπόθεση Bridgeman Art Library v. Corel Corp. ) . Στο Ηνωμένο Βασίλειο όμως μπορεί να διεκδικήσει copyright για το αντίγραφο οποιοδήποτε έργου όσο παλιό και αν είναι. Αυτή η διεκδίκηση θεωρείται καταχρηστική ακόμη και σε λοιπά κράτη της EE και ιδίως εκεί όπου επικρατεί η ανθρωπιστική και ιδεαλιστική προσέγγιση (droit d’ auteur, urheberrecht) μεταξύ άλλων και στην Ελλάδα.

Δεν νομίζω ότι υπήρχε οποιοσδήποτε τρόπος συμβιβασμού της NPG με οποιονδήποτε και κυρίως με το Wikimedia. Άλλωστε όπως γράφει ο Eric Moeler του Wikimedia  για την NPG,
«αρχικά έστειλε απειλητικά γράμματα προς το Ίδρυμα Wikimedia, ζητώντας μας να ‘καταστρέψουμε όλες τις εικόνες’. (Αντίθετα με δημόσιους ισχυρισμούς, αυτά τα γράμματα δεν περιλάμβαναν μια προσφορά για συμβιβασμό.)«. Το θέμα των δικαιωμάτων δεν μπορεί αν οριστεί ποσοτικά με «τόσα dpi«, οποιοσδήποτε δεχόταν πνευματικό δικαίωμα στην NPG ώστε να ορίσει αυτή τον τρόπο κυκλοφορίας των αντιγράφων, αναγκαστικά θα δεχόταν ότι έχει και την πνευματική ιδιοκτησία (άρα και το δικαίωμα να απαγορεύσει την κυκλοφορία). Εφόσον αναγνωριζόταν τέτοιο δικαίωμα, τότε όλο αυτό το υλικό δεν θα ήταν ελεύθερο και κοινό κτήμα όπως ο πρωτότυπος πίνακας. Προφανώς ένα δικαστήριο στην Αγγλία μπορεί να δικαιώσει την NPG, και το Wikimedia (παρότι είναι στις ΗΠΑ) να διαγράψει τις εικόνες. Ωστόσο το κέρδος θα είναι η δημοσιοποίηση αυτού του προβλήματος στο κοινό. Εάν όλα έμεναν κρυμμένα σε e-mail μεταξύ δυο οργανισμών και των δικηγόρων τους, πώς θα ενημερωνόταν το κοινό έτσι ώστε να υπάρξει πίεση για την αλλαγή του νόμου;

Το πρόβλημα της χρηματοδότησης των μουσείων δεν μπορεί να καλύψει το πρόβλημα πρόσβασης σε κάτι που είναι κοινό κτήμα. Για να επιβάλλει licencing fees θα πρέπει να έχει το έχει το copyright και εκεί βρίσκεται το πρόβλημα. Είναι πολύ πιθανό το να δεχόταν η NPG να δημοσιεύσει τις επίμαχες εικόνες υπό μια ελεύθερη άδεια creative commons όπως έκαναν άλλες πινακοθήκες, μουσεία και αρχεία (όπου όμως δημοσίευσαν νεότερο υλικό που δεν είναι κοινό κτήμα). Για κάποιους μπορεί να φαίνεται λύση αυτό, αλλά αν κάποιος δεν έχει το copyright δεν μπορεί να επιβάλλει οποιουσδήποτε όρους (ακόμη και ελεύθερους). Το πρόβλημα τότε δεν θα ήταν οι εικόνες που δέχτηκε να απελευθερώσει αλλά οι εικόνες για τις οποίες θα απαγόρευε την αναδημοσίευση. Και εδώ είναι απαραίτητο το εύλογο ερώτημα: Εάν ιδρυτικός σκοπός της πινακοθήκης ήταν να διευκολύνει την πρόσβαση του κοινού σε όλα αυτά τα πορτραίτα, τότε το να θέτει περιορισμούς στον τόπο και χρόνο δημοσίευσης δεν έρχεται σε αντίθεση με τον σκοπό του; Η ίδια η πινακοθήκη χρησιμοποιεί ως φύλο συκής την δωρεάν είσοδο στην έκθεση, όπου βεβαίως δεν εκτίθενται όλα τα πορτραίτα και βεβαίως δεν επιτρέπεται η φωτογράφηση.

Δεν νομίζω ότι έχει κανείς αντίρρηση ότι ο σκοπός ύπαρξης αυτού του οργανισμού θα επιτελλούνταν καλύτερα εάν προωθούσε ο ίδιος την ελεύθερη διακίνηση και χρήση των πορτραίτων του, έτσι ώστε να είναι προσβάσιμα σε όσο το δυνατό περισσότερο κόσμο. Προφανώς όμως έχει έρθει σε μια κατάσταση που θυμίζει άνετα ελληνικές ΔΕΚΟ, που ενώ σκοπός ύπαρξής τους είναι η εξυπηρέτηση του δημόσιου συμφέροντος, λειτουργούν με επιχειρηματική λογική αναζήτησης μεγαλύτερων κερδών (φαντάζομαι ότι οι μισθοί των ΔΣ είναι ανάλογοι με τον τζίρο). Άλλωστε πρόσφατε ξεκίνησε συζήτηση για ένα ανάλογο θέμα με το Νέο Μουσείο Ακρόπολης όπου αντί το ίδιο να προωθεί τον ελληνικό πολιτισμό και να διαφημίζεται διανέμοντας ελεύθερα φωτογραφίες, περιορίζει τους αποδέκτες φωτογραφιών (και νομίζω πρόσφατα απαγόρευσε και την φωτογράφηση εντός του μουσείου).  Συνεπώς δεν έχει άδικο ο vrypan όταν λέει ότι η NPG ξέχασε τον σκοπό της και τους χρηματοδότες της. Εφόσον υπάρχει για την εξυπηρέτηση του συμφέροντος των βρετανών πολιτών και για συγκεκριμένο σκοπό, και χρηματοδοτείται από αυτούς, τότε δεν μπορεί να λειτουργεί με λογική κερδοσκοπικής εταιρίας ή ενός οργανισμού που έχει γιγαντωθεί γραφειοκρατικά σε κάτι αυτοτροφοδοτούμενο μακριά από το σκοπό ύπαρξής του. Συνεπώς ακόμη και αν έχει το δικαίωμα, το να το εξασκεί με αυτό τον τρόπο είναι εναντίον του σκοπού του.

http://blog.wikimedia.org/2009/07/16/protecting-the-public-domain-and-sharing-our-cultural-heritage/trackback/http://blog.wikimedia.org/2009/07/16/protecting-the-public-domain-and-sharing-our-cultural-heritage/trackback/