Πριν από δυο χρόνια, ο ακαδημαϊκός και πολιτικός Θεόδωρος Κατσανέβας, έστειλε εξώδικο στον χρήστη/συντάκτη της Βικιπαίδειας Diu, απαιτώντας την διαγραφή μέρους του περιεχομένου από το βιογραφικό λήμμα για τον ίδιο και ζητώντας τα στοιχεία του χρήστη προκειμένου να ασκήσει εναντίον του τις νόμιμες αξιώσεις του από την προσβολή της προσωπικότητάς του.  Το επίμαχο περιεχόμενο ήταν η αναφορά στο λήμμα σχετικά με την διαθήκη του Ανδρέα Παπανδρέου, τότε πεθερού του Κατσανέβα, στην οποία τον χαρακτήριζε “όνειδος” για την οικογένειά του.

Ο Κατσανέβας στράφηκε κατά του χρήστη Diu επειδή αυτός ήταν που έβαλε τις σχετικές πληροφορίες στο λήμμα. Σύμφωνα με τις αρχές και την πολιτική της Βικιπαίδειας, ο Diu είχε τεκμηριώσει τις σχετικές πληροφορίες πολύ εύκολα, αφού ένα μεγάλο μέρος του Τύπου είχε ασχοληθεί με το γεγονός. Ο Κατσανέβας επίσης στράφηκε με εξώδικο και κατά της ΕΕΛ/ΛΑΚ πιστεύοντας ότι έχει κάποια θεσμική σχέση με την Βικιπαίδεια. Αυτή ευθύς δήλωσε αναρμόδια (όπως πράγματι είναι) και παρέπεμψε προς τον ίδιο τον χρήστη και το Ίδρυμα Wikimedia (στο πλαίσιο του οποίου λειτουργεί η Βικιπαίδεια).

Στις 26 Ιουνίου 2013 δικαστικός επιμελητής επέδωσε αγωγή εκ μέρους του Θεόδωρου Κατσανέβα κατά του χρήστη Diu και της ΕΕΛ/ΛΑΚ.  Στην αγωγή ο τελευταίος κατηγορεί τον χρήστη Diu μεταξύ άλλων ότι “διαστρέβλωσε με δόλο την αλήθεια προβαίνοντας σε κατάφωρα άδικες και κακόβουλες αναφορές στο πρόσωπό του παραποιώντας και αμαυρώνοντας με δόλο το βιογραφικό του σημείωμα” και ζητάει από την ελληνική δικαιοσύνη “να υποχρεωθεί σε καταβολή αποζημίωσης ύψους 200.000 ευρώ (με τον νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής) καθώς και την προσωπική του κράτηση διάρκειας ενός έτους ως μέσο εκτέλεσης της εκδοθησόμενης αποφάσεως”. Σε περίπτωση δε μη συμμόρφωσης, δηλαδή μη διαγραφής του περιεχομένου σε περίπτωση αντίστοιχης διάταξης της εκδιδοθησόμενης απόφασης, ζητάει να υποχρεωθεί (ο Diu και η ΕΛΛΑΚ) “σε καταβολή χρηματικής ποινής 30.000 για κάθε ημέρα παραμονής” καθώς και να επιβληθεί στον Diu “προσωπική κράτηση ενός μήνα.”  Η δικάσιμος έχει οριστεί για τις 21 Ιανουαρίου 2016 στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Πριν λίγες ημέρες δικαστικός κλητήρας παρέδωσε στον Diu, αίτηση προσωρινής διαταγής εκδίκασης ασφαλιστικών μέτρων.  Συγκεκριμένα ζητάει: να εκδοθεί προσωρινή διαταγή που να υποχρεώνει τους καθ’ων να απαλείψουν προσωρινά από την περιγραφή του βιογραφικού μου στης Wikipedia τις προσβλητικές της τιμής και της υπολήψεώς μου λέξεις και φράσεις που αναφέρονται στο ιστορικό, μέχρι τη συζήτηση της αιτήσεώς μου και να καταδικασθούν οι εναγόμενοι στην εν γένει δικαστική μου δαπάνη. Εν ολίγοις αύριο Τετάρτη, 12 Φεβρουαρίου 2014, ο χρήστης Diu καλείται να παραστεί ενώπιον του προέδρου υπηρεσίας στα δικαστήρια Ευελπίδων για την εκδίκαση της προσωρινής διαταγής.

UPDATE: Η εκδίκαση της προσωρινής διαταγής πήρε αναβολή για αύριο Πέμπτη 13 Φεβρουαρίου 2014.

Γεγονός είναι βέβαια ότι ακόμα και αν υπάρξει σχετική προσωρινή διαταγή που να δικαιώνει τον Θεόδωρο Κατσανέβα (κάτι το οποίο εξαιρετικά αμφίβολο) είναι αδύνατον στο χρήστη να προχωρήσει σε άρση των επίμαχων φράσεων καθώς δεν έχει την δυνατότητα να παραβιάσει την πολιτική χωρίς τις ανάλογες συνέπειες (επαναφορά, αναίρεση, φραγή) εντός της Βικιπαίδειας. Αλλά πολύ περισσότερο, το ίδιο περιεχόμενο μπορεί να επαναδημοσιευθεί από οποιονδήποτε άλλο χρήστη εκτός του αρχικού. Είναι άλλωστε γνωστό ότι τα λήμματα της Βικιπαίδειας είναι ανοιχτά για επεξεργασία από οποιονδήποτε και δεν υπάρχει καμία έγκριση από “αρχισυντάκτες”. Είναι εμφανές από το ιστορικό του λήμματος, ότι πολλές φορές συνεργάτες και δικηγόροι του Θεόδωρου Κατσανέβα (προφανώς) έχουν αφαιρέσει το επίμαχο περιεχόμενο, αλλά το ίδιο ή και περισσότερο εκτεταμένο έχει επαναφερθεί από άλλους χρήστες πλην του Diu. Αυτό κάνει ξεκάθαρο ότι ακόμη και αν ο οποιοσδήποτε χρήστης εξαναγκάζονταν νομικά ή με άλλους τρόπους να αφαιρέσει ή να τροποποιήσει ένα λήμμα, αυτό δεν μπορεί να εξαναγκάσει οποιονδήποτε άλλο να μην το επαναφέρει.

Δεν είναι η πρώτη φορά που κάποιος πολιτικός απαίτησε είτε με νομικές απειλές είτε με εξώδικα κατά αγνώστων να επιβάλλουν τα “εγκεκριμένα από τους ίδιους βιογραφικά τους”. Είναι όμως η μοναδική περίπτωση στην οποία ένας πολιτικός έχει προχωρήσει σε μια πραγματική μήνυση κατά ενός συγκεκριμένου χρήστη. Η πρακτική του Θεόδωρου Κατσανέβα να προχωρήσει σε αγωγή απευθείας προς έναν χρήστη του Wikipedia παρακάμπτοντας το προφανές, τις ίδιες τις εφημερίδες – παραπομπές, το περιεχόμενο των οποίων είναι διαθέσιμο στο διαδίκτυο, και πάνω στις οποίες βασίζεται το λήμμα, φαίνεται το λιγότερο απαράδεκτη και υποκριτική.

Εννοείται πως στο συγκεκριμένο ζήτημα ο χρήστης της Βικιπαίδειας έπραξε βάσει των κανόνων του εγχειρήματος έχοντας μάλιστα αιτιολογήσει τις κινήσεις του σε σχετικές συζητήσεις.  Πέρα από το προσωπικό ζήτημα, για την θετική έκβαση του οποίου η κοινότητα είναι αρκετά αισιόδοξη, η συγκεκριμένη αγωγή θεωρούμε ότι στρέφεται γενικότερα κατά του εγχειρήματος άσχετα αν στη θέση του κατηγορουμένου τυχαίνει να βρίσκεται μόνο ένας χρήστης. Είμαστε όλοι Diu!

Κατά την διάρκεια του λεγόμενου ‘Debate EΛ/ΛΑΚ‘ στο φετινό fosscomm, μου κινήθηκε το ενδιαφέρον να ρίξω μια ματιά στα site των κομμάτων που συμμετείχαν σε αυτό. Για την ιστορία, είχαν κληθεί τα πολιτικά κόμματα να στείλουν εκπροσώπους τους για να παρουσιάσουν τις θέσεις τους για το ελεύθερο και ανοιχτό λογισμικό. Συμμετείχαν μόνο δύο εκπρόσωποι – της ΔημΑρ και των Οικολόγων-Πράσινων, ενώ το Κόμμα των Πειρατών έστειλε μόνο γραπτές θέσεις. Η όλη παρουσίαση δεν μου φάνηκε αρκετά ουσιαστική, αφού όπως ήταν αναμενόμενο δεν θα περίμενα να έρθει κάποιος πολιτικός σε ένα συνέδριο ελεύθερου λογισμικού και να εκφράσει απόψεις εναντίον του. Οπότε λίγο-πολύ είπαν αυτά που θα θέλαμε να ακούσουμε. Επίσης μου φάνηκε ιδιαίτερα πιθανό ότι οι θέσεις που κατατέθηκαν ήταν κυρίως απόψεις των εκπροσώπων (δηλαδή έστειλαν αυτούς που είχαν τέτοια φιλική σχέση προς το ελ/λακ) παρά οι επίσημες απόψεις των ίδιων των κομμάτων (που πιθανό να μην τα απασχολεί ιδιαίτερα το θέμα).

Οπότε, όπως έγραψα παραπάνω, μου κινήθηκε επιτόπου το ενδιαφέρον να ρίξω μια ματιά στα site εκείνων των κομμάτων για να δω αρχικά τι λογισμικό (cms) χρησιμοποιούν τα επίσημα site των κομμάτων, και επίσης τι άδεια χρήσης χρησιμοποιούν για το περιεχόμενο. Για το τελευταίο το θεωρώ αρκετά σημαντικό – όχι μόνο για τους πολιτικούς – για οποιονδήποτε θεωρείται ότι είναι υπέρμαχος του ελεύθερου λογισμικού και γενικότερα της πρόσβασης σε ελεύθερο περιεχόμενο. Θεωρώ ότι για έναν υπέρμαχο αυτών των ελευθεριών, εκτός από το να χρησιμοποιεί απλώς ελεύθερο λογισμικό (που μπορεί να το κάνει απλώς επειδή είναι δωρεάν) το ότι αυτό το κάνει για ιδεολογικούς λόγους θα το αποδείξει αν επίσης μοιράζεται το περιεχόμενο (ή λογισμικό) που παράγει ο ίδιος. Κατά την διάρκεια του debate δεν πρόλαβα να κάνω τις σχετικές ερωτήσεις στους εκπροσώπους. Αυτές τις ημέρες όμως έκατσα και έριξα μια ματιά για να κάνω μια πρόχειρη ανάλυση.

Για κάθε κόμμα κοίταξα τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Στον επίσημο ιστότοπό του, το cms που χρησιμοποιεί (αν είναι ελ/λακ ή όχι). Αν ένα κόμμα κόμμα λέει ότι είναι υπέρ του ελ/λακ αλλά δεν το χρησιμοποιεί, τότε μάλλον δεν το πολυενδιαφέρει.
  • Την δήλωση copyright για το περιεχόμενο του ιστότοπου. Μοιράζεται το περιεχόμενό του με ελεύθερη άδεια χρήσης ή όχι; Αν και είναι αναμενόμενο ότι πολιτικά κόμματα που θα ήθελαν οι επίσημες θέσεις του και το προπαγανδιστικό υλικό να αναπαράγονται όσο το δυνατό περισσότερο, φαίνεται ότι για τους περισσότερους το κτητικό ένστικτο είναι δυνατότερο από οποιαδήποτε κοινή λογική. Σημειώνω ότι η δήλωση για ελεύθερη αναπαραγωγή δεν θα ήταν πρωτοποριακή. Παλιότερα είχα ανακαλύψει μια τέτοια προ-Creative Commons άδεια στην προπαγανδιστική Σοβιετολογία της δεκαετίας του ’60.
  • Τις άδειες χρήσης στο επίσημο flickr του κόμματος. Δεδομένο είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος του περιεχομένου που μπορεί να παράγει ένα πολιτικό κόμμα είναι τα Δελτία Τύπου του, οι πολιτικές απόψεις του κλπ., πράγματα που δεν είναι ιδιαίτερα χρήσιμα για χρήση σε άλλα έργα (για το λεγόμενο remix). Η πρακτική στην Βικιπαίδεια έχει δείξει ότι πολύ χρήσιμες για αυτή μπορεί να είναι φωτογραφίες που έχουν τραβηχτεί για λογαριασμό ενός κόμματος ή θεσμού και δημοσιεύονται με ελεύθερη άδεια χρήσης. Αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εικονογράφηση των εγκυκλοπαιδικών λημμάτων για τους πολιτικούς (είτε του κόμματος είτε άλλων με τους οποίους συναντούνται). Πέρα από τον επίσημο ιστότοπο του κόμματος, το μεγαλύτερο μέρος αυτών των φωτογραφιών συνήθως ανεβαίνει στο flickr

Για όλα τα κόμματα κοίταξα αν έχουν άλλους μηχανισμούς διαμοιράσματος περιεχομένου, όπως αν ανεβάζουν αλλού φωτογραφίες κλπ. Δεν υπάρχουν ιδιαιτεροι τέτοιοι μηχανισμοί που θα μπορούσαν να βγάλουν σχετικά αποτελέσματα, για παράδειγμα δεν κοίταξα καθόλου τις σελίδες Facebook των κομμάτων, αφού εκεί δεν σημειώνεται σχεδόν ποτέ η άδεια χρήσης των φωτογραφιών και του περιεχομένου. Στην περίπτωση του YouTube, ενώ υπάρχει μηχανισμός για την σήμανση ενός video ως Creative-Commons-Attribution, με τέτοια άδεια χρήσης έχει σημανθεί video μόνο των Πειρατών. Να υποθέσουμε ότι τα υπόλοιπα κόμματα που χρησιμοποιούν “Τυπική άδεια YouTube” δεν θα ήθελαν τα διαφημιστικά τους μηνύματα να αντιγραφούν και σε άλλα site;

Παραθέτω σε πίνακα τα ευρήματα της πρόχειρης ανάλυσης. Περιλαμβάνονται τα κόμματα που είχαν μεγαλύτερα ποσοστά στις τελευταίες εκλογές με την προσθήκη των Πειρατών που υποτίθεται ότι είναι στα άμεσα ενδιαφέροντα του κόμματος.

ΠΑΣΟΚ, Οικολόγοι-Πράσινοι και Δημοκρατική Συμμαχία έχουν ελεύθερη άδεια χρήσης για το περιεχόμενο του ιστότοπου (Cc-by-sa-3.0-gr). Για την περίπτωση της Δημοκρατικής Συμμαχίας σημειώνεται ότι στους Όρους Χρήσης γίνεται αναφορά στο copyright χωρίς αναφορά σε Creative Commons. Ας υποθέσουμε ότι απλώς το ξέχασαν εκεί και ισχύει η σημείωση στο footer. Οι Πειρατές χρησιμοποιούν by-nc-sa/3.0. Με όρο non-commercial δεν μπορεί να θεωρηθεί ελεύθερη άδεια. Όλα τα υπόλοιπα κόμματα είτε αναφέρουν ρητά “All rights reserved” είτε τίποτε, που είναι το ίδιο πράγμα. Σε αυτά συμπεριλαμβάνεται και η Δημοκρατική Αριστερά που συμμετείχε στο debate.

Από άποψη CMS, τα πράγματα είναι καλύτερα, αφού αρκετά από τα κόμματα χρησιμοποιούν τα δημοφιλή Drupal, Joomla ή WordPress. Το ΠΑΣΟΚ από ότι φαίνεται χρησιμοποιεί το BetaCMS υπό άδεια LGPL. Ανεξάρτητοι Έλληνες, ΚΚΕ, Δημοκρατική Συμμαχία δεν φαίνεται τι cms χρησιμοποιούν (προφανώς ιδιοταγή) και η Χρυσή Αυγή χρησιμοποιεί την ιδιοταγή expressionengine. Σε σύνολο 14, τα 10 χρησιμοποιούν ανοιχτό λογισμικό, ίσως επειδή τα συγκεκριμένα cms είναι δωρεάν, δημοφιλή και ευκολόχρηστα και όχι λόγω φιλοσοφίας.

Στο flickr δεν είναι πολλά τα κόμματα που μοιράζουν περιεχόμενο. Από όλα, μόνο το ΠΑΣΟΚ μοιράζει φωτογραφίες υπό cc-by-sa-2.0. Η ΝΔ και η ΔημΣυμ μοιράζουν φωτογραφίες υπό άδειες non-derivatives και non-commercial αντίστοιχα (μη ελεύθερες). Η ΔημΑρ έχει επίσημο λογαριασμό χωρίς να έχει ανεβάσει οτιδήποτε. ΣΥΡΙΖΑ, ΛΑΟΣ, Οικολόγοι-Πράσινοι και ΑΝΤΑΡΣΥΑ μοιράζουν υλικό με “All rights reserved”.

Συνολικά, αυτό που τα πετυχαίνει καλύτερα σε όλους τους τομείς ήταν το ΠΑΣΟΚ που χρησιμοποιεί ελ/λακ αλλά μοιράζεται επίσης ελεύθερα το δικό του περιεχόμενο (εκατοντάδες φωτογραφίες). Τα υπόλοιπα κόμματα από ότι φαίνεται είτε δεν τους απασχολεί ιδιαίτερα είτε κάνουν πολύ μικρές, πολύ διστακτικές κινήσεις.

Φυσικά δεν θα πρότεινα σε κανέναν να ψηφίσει με βάση τα παραπάνω. Τα ζητήματα που μας απασχολούν στις θέσεις των κομμάτων είναι πολύ περισσότερα από το αν μοιράζουν μερικές φωτογραφίες ή video με cc-by-sa ή cc-by-nc. Γι’αυτό άλλωστε και τα παραπάνω τα βγάζω με την λήξη της ψηφοφορίας.

Γενικά η άποψή μου είναι ότι όταν αγορεύουμε υπέρ του ελεύθερου λογισμικού ή περιεχόμενου, θα πρέπει εκτός από το να εκφράζουμε απλώς την “συμπάθεια” προς αυτό και να σχολιάζουμε πόσο καλύτερος είναι ο Firefox έναντι του Internet Explorer, να είμαστε έτοιμοι να συμμετέχουμε σε αυτή την κουλτούρα μοιράζοντας και ότι μπορούμε εμείς στους υπόλοιπους.

update: Παρέλειψα να αναφέρω τις απαντήσεις των κομμάτων στις ερωτήσεις που τους έθεσε ο elkosmas σχετικά με τις θέσεις τους για το ανοιχτό λογισμικό. Υπάρχουν από το 2012 οι θέσεις των Οικολόγων-Πράσινων, ΑΝΤΑΡΣΥΑ, Δράση/Φιλελεύθερη Συμμαχία, και από το 2007 του ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ. Θα ήταν ενδιαφέρον αν την επόμενη φορά προστεθεί μια ερώτηση σχετικά με τις προθέσεις προσφοράς σε ελεύθερο περιεχόμενο από το κάθε κόμμα.

ΥΓ: Αν έχω κάνει κάποια λάθη στα παραπάνω ευρύματα ή έχει κάποιος να προσθέσει κάτι, με χαρά θα ενημερώσω το άρθρο.

Διάγραμμα όπου φαίνεται πως οι χώρες της ΕΕ χρωστούν η μία στην άλλη.

Το διάγραμμα είναι από το άρθρο των ΝΥΤ “In and Out of Each Other’s European Wallets“. Αντιλαμβάνομαι το ότι είναι αρκετά πολύπλοκο ώστε να μηδενίσουν τα χρέη που εξισώνονται μεταξύ τους. Επιβεβαιώνει όμως το παράλογο του συστήματος.

Εσώφυλλο ενός από τα πρώτα τεύχη της Σοβιετολογίας.Ξεφύλλιζα σήμερα κάποια παλιά τεύχη της ‘Σοβιετολογίας‘, ενός αντικομμουνιστικού περιοδικού που εξέδιδε την δεκαετία του ’60 ο μετέπειτα χουντικός Γ. Γεωργαλάς. Κάτι που μου κίνησε το ενδιαφέρον βρισκόταν όχι το ουσιαστικό του περιεχόμενο, αλλά στο εσώφυλλο, εκεί που αναγράφονται τα στοιχεία έκδοσης. Αντί του γνωστού “Απαγορεύεται η αναδημοσίευσις….” κλπ, γράφει το παρακάτω:

Η αναδημοσίευσις των περιεχομένων του περιοδικού ως και η χρησιμοποίησης των στοιχείων του επιτρέπεται ελευθέρως υπό τον όρον ότι θα αναφέρεται η πηγή.

Ουάο! Copyleft άδεια χρήσης! Κάτι παραπλήσιο με Creative Commons Attribution License ή τις μη τυποποιημένες άδειες που χρησιμοποιούμε στην Βικιπαίδεια.

Κατά ένα βαθμό επιβεβαιώνει κάτι που είχα σημειώσει για μελλοντικό σχολιασμό, το ότι οι περισσότερο πρόθυμοι να δώσουν κάτι ελεύθερα και δωρεάν είναι αυτοί που έχουν να κερδίσουν κάτι από αυτό, στην προκείμενη περίπτωση η προώθηση της προπαγάνδας. Γι’αυτό άλλωστε και στην Βικιπαίδεια υπάρχει συνεχής ροή από διάφορους που προωθούν τις ιδέες τους, τα κόμματά τους, τις επιχειρήσεις τους κλπ. Το ότι το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι η προώθηση και όχι η συμμετοχή στην σύνταξη μιας ελεύθερης εγκυκλοπαίδειας είναι εύκολα αποδείξιμο: Εξαφανίζονται αμέσως μόλις διαπιστώσουν ότι τελικά δεν μπορούν να προωθήσουν τα δικά τους. Τελικά αυτό που τους ενδιαφέρει δεν είναι να δώσουν ελεύθερο περιεχόμενο, είναι να διαδωθεί η προπαγάνδα τους, και μια ελεύθερη άδεια χρήσης το κάνει ευκολότερο.